Zoeken

Kerstmis komt eraan, dus de kranten zullen binnenkort wel weer beginnen over de ster van Betlehem. Erevoorzitter van Skepp, astronoom en astrologiekenner Tim Trachet interesseert er zich al een kwart eeuw voor. Hij wijdt er nu een boekje aan, waarin zowat alles aan de orde komt. Ideaal voor de ongelovige die beslagen ten ijs wil komen.

Over klimaatverandering zijn heelder bibliotheken bij elkaar geschreven en het onderwerp is niet weg te branden uit de media, zowel de klassieke als de social media. Het probleem verdeelt de bevolking in verschillende “stammen”: de ontkenners (“klimaatsceptici” vinden wij skeptici een ongepaste benaming), de onverschilligen (“we zullen wel zien”), de donker groenen (“terug naar de goede oude tijd”), de doorsnee groenen (“vooral geen technologie gebruiken om CO2 te verminderen”), de ecomodernisten (“geen technologie gebruiken om CO2 te verminderen is dom”), enz. De gekozen standpunten worden dikwijls meer door ideologie bepaald dan door wetenschappelijke kennis. En dat maakt een effectief maatschappelijk debat erg moeilijk.

Wat alternatieve geneeswijzen weinig populair maakt, is het gebrek aan wetenschappelijk onderzoek en het klakkeloos gebruik van esoterische, vage theorieën die eerder het wantrouwen en ongenoegen voeden dan de interesse wekken. En dat doen ze al decennialang.

Het overlijden van Etienne Vermeersch eerder dit jaar inspireerde velen om terug te denken aan wat hij betekend heeft voor op vele domeinen. Etienne heeft zijn stempel gedrukt op verschillende belangrijke maatschappelijke discussies, rond bijvoorbeeld abortus, het hoofddoek of euthanasie. Zijn belang voor de skeptische beweging en voor SKEPP in het bijzonder kwam tot hiertoe weinig aan bod.

Een boek over getallen, wat heeft dat met skepsis te maken? Zoals de ondertitel al aangeeft is een goed begrip van getallen noodzakelijk om de wereld beter te begrijpen. En dat begrip is een noodzakelijke voorwaarde om effectief skeptisch te denken.

Een boek dat leugens ontmaskert. Door een Vlaams auteur. Zoiets verdient een bespreking in Wonder, dachten we. Hoewel…

Homeopathie is een boeiend sociaal en psychologisch fenomeen. Maar ook ethisch en wettelijk is het iets dat nader onderzoek verdient, want consumentenbescherming door kwaliteitscontrole is onmogelijk. De basiswetten van de homeopathie laten dat niet toe. Het standpunt van de wetenschappelijke universitaire wereld is duidelijk: er is geen overtuigend bewijs dat een homeopathische behandeling een werking heeft tegen eender welke ziekte of klacht. Het is niet meer dan een placebo of een illusie.

In 2010 veroorzaakte de Zweedse geneticus Svante Pääbo van het Duitse Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie een revolutie in het onderzoek naar oud DNA. Hij en zijn team ontwikkelden een nieuwe aanpak in het extraheren van DNA uit zeer oude botten. Hij lag aan de basis van de ontdekking dat blanke Europeanen, inwoners van Papua en Aziaten duidelijk Neanderthal-DNA in hun genoom hebben. Om er zeker van te zijn dat hij en zijn groep geen vergissingen begingen, contacteerde hij ondermeer David Reich, een geneticus aan Harvard.

Cees Renckens (°1946), gynaecoloog op rust en éminence grise van de Nederlandse Vereniging Tegen de Kwakzalverij (°1881), schreef eerder al enkele werken over (zijn jarenlange strijd tegen) de kwakzalverij – bijvoorbeeld ‘Hedendaagse kwakzalverij’ in 1992, ‘Kwakzalvers op kaliloog’ in 2000, en ‘Dwaalwegen in de geneeskunde’ in 2004.

Aan het begin van de negentiende eeuw vierde een Weense arts triomfen met een theorie over de hersenen als bron en motor van menselijk gedrag en persoonlijkheid. Zijn op- en misvattingen en de intellectuele gevolgen ervan zijn nog altijd relevant.