Gesponsorde studie over kwakmiddel trekt op niets

Deze recentelijk in het vaktijdschrift Antibiotics gepubliceerde studie zou aantonen dat deze producten 32% van de luchtweginfecties en 56% van de complicaties ervan voorkomen, en dat ze bovendien de behoefte aan antibiotica verminderen en antibioticabehandelingen verkorten met 71%. 

Die resultaten zijn ronduit spectaculair, maar men dient te beseffen dat de studie door A. Vogel zelf werd gesponsord. Niet voor niets is deze plant zowat het paradepaardje van het bedrijf (dat de naam draagt van de Zwitserse natuurgenezer Alfred Vogel, die zich ten onrechte “dokter” noemde en die het geheim van rode zonnehoed van een Indiaanse medicijnman zou hebben gekregen). Het is ook opvallend dat eerder onafhankelijk onderzoek naar de werking van deze plant nooit duidelijke effecten heeft aangetoond. 

Marleen Finoulst nam in Gezondheid en Wetenschap deze studie onder de loep en stelde allerhande tekortkomingen vast. Om te beginnen was het protocol van de meta-analyse opgesteld door iemand die voor de firma A. Vogel werkt. Dat protocol bevat fouten. Zo staat er te lezen dat antibiotica worden voorgeschreven tegen virale luchtinfecties (je moet geen arts zijn om te weten dat antibiotica niet helpen tegen virussen). 

De meta-analyse is een overzicht van dertig studies over de werking van echinacea, maar hoe die zijn geselecteerd, staat er niet bij. In feite werden heel verschillende studies (met of zonder placebo, preventief of als behandeling, enzovoort) op één hoop gegooid. Opmerkelijk is dat een bekend gecontroleerd onderzoek (dat geen werking aantoonde) er niet in voorkomt. 

Hoe dan ook is het persbericht misleidend: de getallen over luchtweginfecties en hun complicaties zijn niet uit de studie af te leiden. De inkorting van de antibioticakuren met 71% wordt dan weer afgeleid uit slechts 4 studies van de 30, die echter zo van elkaar verschillen dat ze niet tot een gezamenlijke conclusie kunnen leiden. 

Conclusie: dit onderzoek toont niets aan. Eens te meer maakt één zwaluw de lente niet, zeker als er niet echt een zwaluw te zien is… 

Het bekendste geneesmiddel op basis van echinacea heet Echinaforce. A. Vogel zou er al miljarden dosissen van verkocht hebben. 

Tim Trachet is journalist en erevoorzitter van SKEPP.