kloptdatwel

Subscribe to feed kloptdatwel
Bijgewerkt: 12 min 40 sec geleden

De linke weekendbijlage (22-2018)

za, 02/06/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

Dubieuze marketingtruc van Herbalife-distributeurs

vr, 01/06/2018 - 09:00

In een week waarin ik overspoeld werd met e-mails van bedrijven die me informeerden over hun aangepaste privacybeleid in het kader van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), was het enigszins bevreemdend om dit briefje aan te treffen dat iemand door mijn brievenbus (met NEE/JA sticker) had geduwd:

Even een enquête invullen van een wereldwijd actief bedrijf dat verder niet met name genoemd wordt, maar me wel verzekert dat mijn gegevens in veilige handen zijn? Ehum. Ook op die website trof ik alleen de naam aan van de persoon die ook op het briefje staat, zonder contactmogelijkheid als een emailadres of telefoonnummer. Wel een invulformulier (op de onbeveiligde website) waarop ik het liefst ook mijn telefoonnummer moet invullen, zodat ik teruggebeld kan worden. Ehum, ehum. Dat komt allemaal niet bepaald betrouwbaar of professioneel over.

Even zoeken leerde al snel dat het hier hoogstwaarschijnlijk om verkapte marketing van een Herbalife-distributeur ging. Zo iemand die 'lid' is geworden van deze leverancier van supplementen, die verdacht veel weg heeft van een piramidespel (zie een eerder bericht op Kloptdatwel). Via Facebook nam ik contact op met de persoon, die ik als meest waarschijnlijke afzender had geïdentificeerd en zij bevestigde dat zij de afzender was. En ook dat het inderdaad om Herbalife ging.

Wie even googlet met zinsneden uit het briefje of van die website vindt wel meer vergelijkbare websites waar zo'n enquête staat, vaak letterlijk hetzelfde op de naam na, maar ook lang niet altijd meer actief. Het ontbreken van de informatie dat om een marketingactie gaat van een Herbalife-distributeur en/of duidelijke contactinformatie is eerder regel dan uitzondering. In 2015 tikte de Reclamecodecommissie iemand op de vingers die op deze manier reclame had gemaakt: "De Commissie acht de reclame-uiting in strijd met het bepaalde in artikel 11.1 NRC. Zij beveelt adverteerder aan om niet meer op een dergelijke wijze reclame te maken." Bij een eerdere vergelijkbare zaak was ook Herbalife zelf aangeklaagd. Daar ging het als ik het goed begrijp wel om een iets uitgebreidere flyer waarin ook (kans op) producten in het vooruitzicht gesteld werden als tegenprestatie voor het invullen van de enquête. Alleen de distributeur werd voor de actie verantwoordelijk gehouden, Herbalife ontsprong de dans.

Niet alleen is dit allemaal in strijd met de reclamecode, maar is het volgens mij nu ook heel duidelijk in strijd met de nieuwe AVG. Die staat namelijk wel toe dat je gegevens verzamelt, die op vrijwillige basis aan jou verstrekt zijn, maar het moet volstrekt duidelijk zijn waarvoor de informatie verzamelt wordt en wat de identiteit is van de organisatie die ze verzamelt. Alleen je naam geven, zoals hier gebeurt, lijkt me volstrekt onvoldoende. In het briefje wordt daarnaast gesproken over een wereldwijd onderzoek en op de website gaat het over 'onze database'. Het is van tweeën één: ofwel worden de gegevens verzameld in een database die uiteindelijk onderdeel uitmaakt van zo'n wereldwijd onderzoek van Herbalife, ofwel de distributeur doet verder hooguit zelf iets met die enquêtegegevens. In beide gevallen is er mijns inziens sprake van misleiding.

Ik ga er vanuit dat het om fopenquêtes gaat, dat het hele idee uit de koker van Herbalife komt en dat het bijvoorbeeld in de opleidingen voor hun 'leden' aangedragen wordt als een van de mogelijkheden om potentiële klanten en/of nieuwe 'leden' te werven. Dat heb ik 'mijn' distributeur ook nog gevraagd, maar daar kreeg ik (nog) geen expliciet antwoord op. Wel dat ze haar enquête zou gaan aanpassen zodanig dat die binnen de wet blijft. We zullen zien.

Ander recent nieuws over Herbalife? U kunt kiezen uit deze advertorial die ik tot mijn grote verbazing aantrof op de website van de Volkskrant, door Herbalife zelf geschreven ter gelegenheid van 25 jaar aanwezigheid van het bedrijf in Nederland, maar interessanter zijn een stuk uit Knack van vorig jaar: "Over de (il)legaliteit van Herbalife: iedereen verkoper, niemand consument" (waarover Herbalife ging klagen bij de raad voor de Journalistiek, en deels gelijk kreeg, omdat de journaliste Herbalife niet voor publicatie om de kans had gegeven om te reageren), en een artikel over de ontknoping van het gevecht tussen twee grote investeerders die tegengestelde posities innamen met de aandelen van Herbalife.

PS. de identiteit van de afzender van het briefje dat ik ontving, is waarschijnlijk ook voor de lezer makkelijk te achterhalen, maar die is verder niet echt van belang. De Herbalife-distributeurs die deze enquêtes uitzetten zijn natuurlijk zelf verantwoordelijk, maar het is mijns inziens toch Herbalife dat hierop het beste aangesproken kan worden.

Borstkankerscreening: wie doet er mee?

wo, 30/05/2018 - 06:00

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Begin mei werd bekend dat in Engeland als gevolg van een ICT-probleem, dat teruggaat tot 2009, een geschatte 450.000 vrouwen tussen de 68 en 70 jaar geen oproep hadden ontvangen voor het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Jeremy Hunt, de minister van Volksgezondheid, becijferde dat deze omissie aan tussen de 135 en 270 vrouwen het leven had gekost of in elk geval hun leven had bekort.

Al deze vrouwen kregen nu het aanbod om op zo kort mogelijke termijn de schade in te halen. Een groep briefschrijvers verbonden aan de Britse kwakzalverijbestrijders, verenigd in HealthWatch, stuurde een waarschuwing naar The Times, waarin zij de vrouwen die de screening waren misgelopen, adviseerden dit ‘gegeven paard nog maar eens goed in de bek te kijken’.

Deze waarschuwing werd mede gesteund door Michael Baum, emeritus hoogleraar chirurgie aan het University College London, die in de jaren 80 vormgever was van het borstkankerscreeningsprogramma. Een citaat uit de ingezonden brief in The Times luidde: "’Breast cancer screening mostly causes more unintended harm than good’. De gemiddelde lezer van de krant zal verbaasd hebben opgekeken van dit wel zeer contra-intuïtieve bericht, want hoe logisch is het immers niet dat vroege opsporing van borstkanker een gunstig effect moet hebben op de genezingskansen van een gevreesde ziekte, die 1 op de 9 vrouwen ooit zal krijgen? Insiders daarentegen zijn zich al lange tijd bewust dat er aan het nut van bevolkingsonderzoek op borstkanker in toenemende mate wordt getwijfeld. Hoe zit dat nu precies?

Allereerst vier feiten waarover voor- en tegenstanders van borstkankerscreening het eens zijn:

  • Sinds de invoering van de borstkankerscreening is de 5-jaars overleving van vrouwen met borstkanker (fors) toegenomen; maar deze trend was al begonnen ruim voor de invoering van screening;
  • Sinds het invoeren van de screening wordt de diagnose borstkanker zeer veel vaker gesteld, maar…
  • Sinds de invoering van de borstkankerscreening is de sterfte aan borstkanker maar weinig gedaald…en dat vooral voor de hogere stadia (en niet voor de lagere, die waren altijd al goed te genezen);
  • De levensverwachting van gescreende vrouwen verschilt niet of nauwelijks van hen die niet gescreend zijn.

De verklaring voor deze schijnbaar verwarrende bevindingen moet worden gezocht in het feit dat er bij screening sprake is van forse ‘overdiagnose’, dat wil zeggen er worden tal van tumortjes gevonden, die uit zich zelf nooit aan het licht zouden zijn gekomen, naar schatting zo’n 80% van de gevonden kankers. Wel krijgen al die 80% vrouwen een zware behandeling in de vorm van operaties, bestraling en chemotherapie in wisselende combinaties. Zowel de lagere stadia van borstkanker als de hogere worden hiermee meestal genezen, maar voor die genoemde 80% wegen de bijwerkingen en late gevolgen niet op tegen de beoogde gezondheidswinst en dat verklaart mede dat de levensverwachting nauwelijks gunstig wordt beïnvloed door de screening. Eenzelfde fenomeen doet zich inmiddels ook voor bij de screening op dikke darmkanker: iets minder sterfte aan de kanker, maar geen langere overleving overall.

Over de vraag of deze geldverslindende screeningsindustrie voortgezet moet worden, verschillen critici nog wel van mening. Criticaster Lux Bonneux ontraadt beide vormen van screening ten stelligste: zie zijn boek En ze leefden nog lang en gelukkig. Hoe gezondheid een industrie werd (Lannoo, 2011). Lukas Stalpers, hoogleraar radiotherapie in het AMC, ziet als enige oplossing het opzetten van een gerandomiseerde studie tussen wel en niet screenen en de volledige sterfte vergelijken, niet alleen die aan borstkanker, maar ook aan extra hartdood en herseninfarcten door bestraling en chemotherapie. Maar hij begrijpt ook wel dat dat maatschappelijk een gepasseerd station is. Dat had in de jaren 80 gemoeten.

En die Britse vrouwen, die hun screening zijn misgelopen: die hoeven zich dus niet ongerust te maken, veel nadeel zullen zij van deze omissie beslist niet ondervinden. Ook de Britse radiologenvereniging, die niet voldoende mankracht zegde te kunnen leveren om die 450.000 extra screeningen er even bij te nemen, kan zich beroepen op de hier boven weergegeven ontnuchterende feiten. Zij kunnen hun tijd waarachtig wel beter besteden.

De linke weekendbijlage (21-2018)

za, 26/05/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

De linke weekendbijlage (20-2018)

za, 19/05/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

Acupunctuur werkt ook niet bij IVF, maar eigenlijk wisten we dat al

wo, 16/05/2018 - 12:57

De Volkskrant bericht over de uitkomsten van een Australisch onderzoek naar het effect van acupunctuur bij een IVF-behandeling, resultaat: geen noemenswaardig verschil in geboortes tussen de groep deelnemers die 'echte' acupunctuur kreeg en de groep die met fopnaaldjes niet op de 'echte' acupunctuurpunten werd geprikt in de periode van folikelstimulatie en rond het moment van terugplaatsen van een embryo. 

De onderzoekers publiceerden hun resultaten deze week in JAMA een vooraanstaand medisch tijdschrift. Was dat onderzoek nu eigenlijk wel nodig? In 2013 schreef Jan Willem Nienhuys in Skepter het artikel Acupunctuur bij IVF, waarin hij de verschillende meta-analyses die in de loop van de jaren zijn gedaan, bespreekt. Aan nieuwe onderzoeken was blijkbaar geen gebrek, zodat je lekker bezig kunt blijven met heranalyseren en aanscherpen van hoe de zaak ervoor staat.
Maar de principiële problemen met acupunctuuronderzoek - het is o.a. lastig goed te blinderen -  blijven natuurlijk bestaan en ook (Nienhuys):

Bij onderzoek naar acupunctuur is het de vraag of het wat uitmaakt in welke punten je prikt, en of het überhaupt nodig is om echt te prikken. Als het antwoord op beide vragen ‘nee’ luidt, dan zou acupunctuur alleen nog nut hebben om patiëntes op hun gemak te stellen, maar dat kan vast ook wel zonder naalden.

Al met al vertoont de geschiedenis van acupunctuur en IVF een bekend patroon: een dubieuze claim wordt gepresenteerd met positief maar niet zo best onderzoek. Er zijn al gauw strijdige resultaten en naarmate de onderzoeksmethoden strenger worden, pietert het effect geleidelijk weg.

De uitkomst van dit nieuwe onderzoek past in deze lijn, waarom vonden de onderzoekers het zelf nu nog nodig om te doen? De belangrijkste reden die ze geven is dat er bij het grootste deel van die eerdere onderzoeken vooral gekeken is of de deelnemers in de studie klinisch zwanger werden, niet of die zwangerschappen ook goed afliepen. Bij de vijf onderzoeken waarbij daar wel naar gekeken werd zou het gaan om vrij kleine studies. Beetje vreemd is het dan om te constateren dat bij de eerste van die vijf die de auteurs noemen het blijkt te gaan om een studie met 635 deelnemers, wat toch niet heel veel minder is dan de 809 deelnemers die de Australiërs in hun hoofdanalyse mee konden nemen. En die andere studies waren ook niet echt heel klein, gaat telkens nog om honderden deelnemers.

Eigenlijk had dit onderzoek volgens het ontwerp dan ook meer deelnemers moeten hebben (1168) om enigszins betrouwbaar een vooraf bedacht klinisch relevant verschil van zeven procent in geboortes te kunnen laten zien. Maar het bleek lastig te zijn om dat aantal te halen, omdat heel veel potentiële kandidaten al acupunctuur gebruikten en waarschijnlijk niet de kans wilden lopen om in de groep met fopacupunctuur te belanden. Om eenzelfde soort reden was er ook geen groep die de normale behandeling onderging, zonder enige vorm van acupunctuur. Bij een eerdere pilotstudie bleek het namelijk erg lastig te zijn om vrouwen te vinden die bereid zijn deel te nemen aan een studie die zo opgezet is dat de mogelijkheid bestaat dat ze in zo'n 'gebruikelijke zorg'-groep ingedeeld worden.

Levert deze studie nieuwe inzichten? Niet echt, volgens mij. Of het moet zijn dat acupunctuur bij IVF als mogelijke 'behandeling' inmiddels zo bekend is bij vrouwen die via deze weg zwanger willen worden en ook zo normaal gevonden wordt, dat het onwaarschijnlijk is dat het wetenschappelijke inzicht - dat het niets doet - ook snel zal uitmonden in een terugloop van deze zinloze behandeling. Acupuncturisten kunnen natuurlijk ook makkelijk blijven volhouden dat hun methode hier niet getest werd, want ze gebruiken bijvoorbeeld net wat andere punten om te prikken, op de persoon afgestemd ofzo.

De linke weekendbijlage (19-2018)

za, 12/05/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

De linke weekendbijlage (18-2018)

za, 05/05/2018 - 13:05

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

Incompetentie en bedrog rond elektromagnetische straling

vr, 04/05/2018 - 06:00

Op de website StopUMTS! staat een artikel met de alarmerende titel Skepsis en de Vereniging tegen de Kwakzalverij 2018 – Incompetentie en/of bedrog? Het is geschreven naar aanleiding van een bezoek aan de Gezondheidsbeurs in Utrecht (1 t/m 4 februari 2018), waar Skepsis en de Vereniging tegen de Kwakzalverij met een gezamenlijke stand aanwezig waren. De auteur, Leendert Vriens, heeft een aantal punten van kritiek op de ter plekke uitgedeelde folder ‘Straling – Wat moet ik daarmee’.

Ik heb zelf een dag op de stand van Skepsis gestaan, en o.a. deze folder uitgedeeld. Omdat ik het niet leuk vind om indirect van incompetentie en/of bedrog beticht te worden (weliswaar met een vraagteken, maar toch) heb ik de behoefte om een persoonlijke reactie te geven.

Ik heb zelf geen moeite met de genoemde folder. (Voor de duidelijkheid: deze gaat uitsluitend over elektromagnetische straling van telefoons e.d. De mogelijke invloed van magneetvelden, waar de Gezondheidsraad onlangs een advies over uitbracht, is een ander onderwerp).
De tekst van de Skepsis folder is af en toe kort door de bocht, maar als je in elke zin alle wetenschappelijke nuances moet weergeven, wordt zo’n tekst onleesbaar. Het is wel zo dat sommige formuleringen aanleiding tot misverstand kunnen geven. De heer Vriens geeft de volgende citaten uit de folder (voor de goede orde: er zijn er nog meer waar hij kritiek op heeft, maar ik beperk mij hier tot deze twee):

Het menselijk lichaam is ingewikkeld, en het is natuurlijk denkbaar dat het gevoelig is voor
andere effecten van niet-ioniserende straling dan alleen warmte-effecten.
Die zijn echter nooit gevonden, hoewel er hard naar gezocht is (…)

 

Op grond van het weinige onderzoek dat er is, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie
in 2011 GSM-straling in de op een na laagste risicoklasse geplaatst (…).

In reactie hierop verwijst de heer Vriens naar https://www.emf-portal.org/en/topics, een website van de universiteit Aken waar veel wetenschappelijke publicaties over dit onderwerp te vinden zijn, en concludeert: Een grotere tegenstelling is bijna niet mogelijk, bijna 9100 publicaties over biologische effecten van niet-ioniserende straling en Skepsis c.s. durven te beweren dat dergelijke effecten nooit gevonden zijn.

Wat moet je hier nu van denken? Het is inderdaad duidelijk dat er een groot aantal studies op dit gebied gedaan is, maar het aantal studies zegt op zich niet zoveel. Het gaat om de resultaten van die studies. Wordt daarin het bestaan van de genoemde gezondheidseffecten bevestigd, of juist ontkracht?

Om hier een indruk van te krijgen heb ik een klein onderzoekje gedaan. Ik ben geen natuurkundige (ik heb sociale wetenschappen gestudeerd) maar voel mij wel in staat om in een wetenschappelijke discussie mijn eigen mening te bepalen. Ik heb daarom wat rondgekeken op de genoemde website. Deze biedt o.a. de mogelijkheid om de databank met wetenschappelijke publicaties hierover te doorzoeken. Hierbij worden de volgende soorten onderzoeken onderscheiden, waarvan ik er willekeurig een klein aantal bekeken heb (aantallen d.d. 23-2-18):

# in database # door mij bekeken Mobile communications a. Population studies 267 1 b. Experimental studies 1163 3 50/60 Hz c. Population studies 468 1 d. Experimental studies (magnetic fields) 1572 3 e. Experimental studies (electric fields) 302 1 Children and young animals f. Population studies 258 1 g. Experimental studies 532 1 Static fields h. Experimental studies (magnetic fields) 1357 - i. Experimental studies (electric fields) 125 -

(Van de onderzoeken in categorieën h en i worden geen samenvattingen gegeven. Deze heb ik buiten beschouwing gelaten.)

Voor de duidelijkheid: ik heb gewoon wat titels genomen die mij inhoudelijk interessant leken, zonder van tevoren naar de conclusies te kijken. (Dit is dus geen ‘cherrypicking’). De door mij bekeken onderzoeken laten zich als volgt samenvatten:

• Effect van straling gevonden: 3 publicaties
• Onduidelijk (mogelijk effect van straling gevonden): 3 publicaties
• Geen effect van straling gevonden: 5 publicaties

Het is voor mij ondoenlijk om een substantieel aantal van de genoemde studies te bestuderen. Toch wil ik mijn mening kunnen bepalen. Ik heb de volgende overwegingen:

In een aantal studies (lang niet alle) worden bepaalde verbanden geconstateerd tussen straling en gezondheidsverschijnselen. Omdat het vaak om statistische verbanden gaat (met bijbehorende kans op vals positieve resultaten) is het belangrijk dat dat soort resultaten herhaald kan worden in later onderzoek. Ik krijg daar tot nu toe geen overtuigende signalen over.
Verder blijft het volstrekt onduidelijk via welk mechanisme de straling die verbanden zou veroorzaken (‘hoe werkt dat dan?’ Bij een duidelijk verband zou je bijvoorbeeld ook dosis-gerelateerde effecten verwachten). Dat vind ik niet zo overtuigend.

Ik zal de eerste zijn om toe te geven dat je op basis van mijn piepkleine steekproef geen algemene conclusies kan trekken. Anderzijds is het ook niet zo dat door deze onderzoeken bij mij allerlei alarmbellen gaan rinkelen. De meeste wetenschappers die zich in alle afzonderlijke studies verdiept hebben, komen eveneens tot de conclusie dat het beeld helemaal niet zo duidelijk is. Met name ook wetenschappers van onafhankelijke instellingen als de Gezondheidsraad of de Britse organisatie Sense about Science (zie de links aan het eind van dit stukje).

Als laatste een citaat uit de brochure Making sense of Radiation van de genoemde Britse organisatie:

The fact that research is carried out on a precautionary basis to establish whether risks exist, has been presented by some commentators as evidence of danger.

Oftewel: dat onderzocht wordt of er iets aan de hand is, betekent niet automatisch dat er iets aan de hand is.

Niemand weet natuurlijk wat er in de toekomst hierover allemaal nog ontdekt zal worden. Ook degenen die zich nu ongerust maken, niet. Ik hou het voorlopig toch maar op de ‘officiële’ wetenschappelijke consensus dat er vooralsnog weinig reden tot ongerustheid is. Met alle respect, mijnheer Vriens.

Links

Gezondheidsraad

Sense about Science

Stralingsfolder uitgedeeld op de Gezondheidsbeurs

De Gezondheidsraad als verzoeningscommissie

wo, 02/05/2018 - 06:00

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Zelden zal er over een rapport van de altijd zo gezaghebbende Gezondheidsraad (GR) zo kritisch zijn geschreven als over dat over de ‘stand der wetenschap inzake ME/CVS’. Twee dagen na het verschijnen van dat rapport blogde ik hier al over dat medicaliserende rapport en talrijke anderen volgden snel. Ik noem een psycholoog, een internist, een epidemioloog, een verzekeringsarts en een bedrijfsarts [1],[2],[3]  Ieder, die deze kritieken nog niet heeft gelezen en geïnteresseerd is in  het debat kan e.e.a. daar nalezen. Hier wil ik het hebben over de vraag hoe het toch mogelijk is dat de GR met zo’n erbarmelijk rapport naar buiten is gekomen.
Een groot deel van het antwoord op die vraag kan m.i. gevonden worden in de brief die GR-voorzitter Pim van Gool op  2 juni 2016 naar de Tweede Kamer stuurde en waarin hij de samenstelling van zijn commissie bekend maakte alsmede de opdracht die deze mee kreeg. Daarnaast heeft de deelname van twee patiëntvertegenwoordigers ongetwijfeld een schadelijke invloed gehad op het eindrapport.

Eerst over de samenstelling van de commissie die het rapport moest gaan schrijven. Uit de brief van 2 juni 2016 valt af te lezen hoeveel moeite het heeft gekost om deskundigen te vinden, die bereid waren in die commissie plaats te nemen. Het heeft er alle schijn van dat talrijke specialisten voor de eer bedankt hebben, want Van Gool heeft er maar liefst 14 maanden over gedaan om een commissie op de been te krijgen. En dat terwijl de Tweede Kamer bij monde van de Commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven ter zake (Kamerstuk 33758, nr. 21) nog zo gevraagd had om het advies al in 2015 te mogen ontvangen!
Van Gool schreef in zijn brief aan de Tweede Kamer: ‘Daarbij bleek dat er voldoende te goeder naam en faam bekend staande zorgverleners en onderzoekers in Nederland waren die bereid waren zich desgevraagd als lid van een Gezondheidsraadcommissie in te zetten voor een verzoening van de verschillende zienswijzen die rond ME/CVS in ons land bestaan. Tevens werd mij duidelijk dat bij een dergelijke poging tot verzoening ook de zienswijze van de patiëntenorganisaties, die streven naar erkenning van ME als zelfstandige ziekte, betrokken zou moeten worden. Twee vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties vond ik bereid om op persoonlijke titel in de in te stellen commissie plaats te nemen.’ Dit is toch wel een uiterst curieuze opdracht: bij voorbaat moest verzoening met hen die streven naar erkenning van ME/CVS als zelfstandige ziekte als resultaat worden bereikt. Met zulk een kneveling zou toch geen enkel fatsoenlijk medicus of expert akkoord kunnen gaan?
In de wetenschap, die in de GR toch de grondslag voor haar rapportage zou moeten vormen, is er geen ruimte voor een dergelijke politieke vooringenomenheid en met het accepteren van zo’n opdracht diskwalificeerden de commissieleden zich dus al bij voorbaat en lag de conflictstof al voor het oprapen. De diplomaat Van Gool was er vast ook niet gelukkig mee: hij vond – na de genoemde 14 maanden - ‘voldoende’ te goeder naam en faam bekend staande zorgverleners en onderzoekers in Nederland en ‘hem werd duidelijk’ dat er ook patiënten - mensen zonder wetenschappelijke of medische kennis – in de commissie zouden moeten worden opgenomen. Bij voorbaat defensief deden allen uiteindelijk slechts mee ‘op persoonlijke titel’. Tja.

De inhoud van het deprimerende rapport, dat bijna twee jaar na de installatie van de commissie verscheen, demonstreert nog eens dat de wetenschappelijke onderzoeksagenda niet bepaald zou moeten worden door burgerinitiatieven en smeekschriften, maar vooral door de vraagstukken en onopgeloste problemen waarmee de medische praktijk worstelt. Nu moest de commissie zoeken naar oorzaak, preventie en therapie van ME/CVS alsof het om een gewone ziekte ging. Sinds de plusminus 30 jaar dat dit syndroom nu in ons land voorkomt, is daar zowel in eigen land als in het buitenland enorm veel onderzoek naar gedaan en zulks is ten enenmale vruchteloos gebleven.
Vrijwel elke medicus is van mening dat het hier gaat om een zogenaamde ‘functional somatic syndrome’, een aandoening zonder lichamelijk substraat en alleen gedefinieerd door subjectief gemelde klachten. Naar de biologische basis ervan kan je dan lang zoeken, zoals Charcot (1825-1893) al deed bij zijn hysterische patiënten. Het gezichtsveldonderzoek bij de vrouwen met kokerzien leverde tot zijn grote frustratie niets op en het post mortem onderzoek van baarmoeder, eierstokken en hersenen al evenmin. Dezelfde ervaring hadden hedendaagse onderzoekers al eerder bij RSI, chronische whiplash, bekkeninstabiliteit en meer recent de chronische Lyme: niets objectiefs te vinden.
De GR had de opdracht van de Tweede Kamer dus beter kunnen afwijzen, want met een uiteindelijk politiek en niet medisch rapport is geen sterveling geholpen.

[1] ME/CVS-advies kritisch ontvangenMedisch Contact, 28 maart 2018

[2] Jos W.M. van der Meer, Megan E. Roerink en Elise M. van de Putte. GR-rapport over chronischevermoeidheidssyndroom. Kanttekeningen bij de belangrijkste punten uit GR-rapport ME/CVS. NTvG, 23-03-2018.

[3] Luc Bonneux.  CVS of waar is mijn kous? Medisch Contact, 17 april 2018.

De linke weekendbijlage (17-2018)

za, 28/04/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

Toeristen op de evenaar foppen met het Corioliseffect

wo, 25/04/2018 - 17:37

Het verhaal dat het water in badkuipen en wastafels bij het leeglopen op het noordelijke en zuidelijke halfrond een tegengestelde richting op draait, zal wel bekend zijn. En vermoedelijk ook wel dat het een broodje aap is dat je dit in de praktijk kunt waarnemen, daarvoor is het verantwoordelijke Corioliseffect te klein ten opzichte van andere invloeden als de vorm van de bassins en reeds aanwezige stromingen in het water.

Op plekken waar je de evenaar kunt passeren, zijn er echter handige jongens die toeristen graag in de luren leggen met een zogenaamde demonstratie van dit Corioliseffect. Kijk bijvoorbeeld naar deze performer in Oeganda die dit al jaren zo doet.

Waarschijnlijk weet hij de draairichting van het weglopende water te bepalen door het plankje dat hij gebruikt om te vloeistof te 'stabiliseren' met een subtiele beweging op te tillen. Ook kunnen de schalen zo gevormd zijn dat de draairichting van te voren bepaald is. Een iets overtuigendere demonstratie zou hij kunnen geven door het experiment op de drie locaties telkens met dezelfde schaal te doen. Een collega in Ecuador doet het met een verplaatsbaar bassin, maar daar maakt de manier waarop het water in de wasbak wordt gegoten het tamelijk doorzichtig dat het om een trucje gaat (ook hebben ze zich daar ooit vergist met het trekken van de streep die de evenaar moet aanduiden).

Maar de Oegandese demonstratie maakte me extra aan het lachen toen me iets anders opviel: de richtingen waarin het water zou moeten draaien als alleen het Corioliseffect een rol zou spelen, zijn precies andersom! Op het noordelijk halfrond zou het tegen de klok in moeten zijn en op het zuidelijk halfrond met de klok mee.

Hij is niet de enige die het op het Afrikaanse continent verkeerd uitlegt. Ik kwam nog een fragment tegen van een BBC programma (Pole to Pole) waarin Michael Palin de wereld rondreist en in Kenya een vergelijkbare demonstratie aanschouwt:

Als je heel erg je best doet lukt het wel te laten zien dat het Corioliseffect de draairichting kan bepalen. Dan heb je wel een flink bassin nodig en moet je alle verstorende effecten zien uit te sluiten, vooral moet je het water helemaal tot rust laten komen en dat kan even duren. Een aardige demonstratie werd gegeven door YouTubers Veritasium en Smarter Every Day, die het quasi  synchroon laten zien vanaf hun eigen halfrond. Het is even uitvogelen hoe je hun YouTube video's tegelijk afspeelt, maar het resultaat is het waard om te bekijken. Klik op onderstaande afbeelding voor de video's en de instructie:

Bij Nemo Kennislink is ook een goede uitleg te lezen over het Corioliseffect: Op het noordelijk halfrond is een rechtse afwijking onvermijdelijk

 

 

De linke weekendbijlage (16-2018)

za, 21/04/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

En voor de geïnteresseerden in het pastafarisme: vanmiddag (13.00 uur) in het radioprogramma dr. Kelder en Co is Michael Afanasyev te gast, de promovendus die aan de TU Delft het lieftst wil promoveren in ceremonieel piratenkostuum.

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

Vergezocht: octopussen kwamen vanuit de kosmos op aarde

do, 19/04/2018 - 10:18

Panspermie is het idee dat het leven op aarde niet alleen van hier afkomstig is, maar dat er vanuit de ruimte micro-organismen zijn neergedaald op onze aardkloot, meegelift op kometen en ander ruimtepuin. Dat zou dan kunnen gaan om kleine stukjes DNA die hun weg vinden in het genoom van reeds aanwezig leven of zelfs om complete organismen die zich op aarde verder weten voort te planten. Met name Fred Hoyle en Chandra Wickramisinghe hebben aan de weg getimmerd met dit idee, dat ook bekend staat als het Hoyle–Wickramasinghe model.

De Australische moleculair immunoloog Edward J Steele schreef recent met een hele zwik co-auteurs een overzichtsartikel over deze hypothese, getiteld Cause of Cambrian Explosion - Terrestrial or Cosmic? in het blad Progress in Biophysics and Molecular Biology. Volgens hen is er voldoende reden om er serieus naar te kijken:

In our considered view the totality of the multifactorial data and critical analyses assembled by Fred Hoyle, Chandra Wickramasinghe and their many colleagues leads to the bare minimum yet plausible scientific conclusion – that life was seeded here on Earth by life-bearing comets as soon as conditions on Earth allowed it to flourish

Voor een wetenschappelijk artikel is dit zeer leesbaar geschreven, zonder al te veel technische details. De bedoeling van  de auteurs is namelijk de H-W hypothese meer bekend te maken in de verschillende vakgebieden die het raakt. Dat de theorie nu nog niet bepaald serieus wordt genomen, blijkt ook wel dat het artikel niet zonder slag of stoot is gepubliceerd. Een aantal aangezochte reviewers weigerden het stuk te bekijken of raadden aan het niet te publiceren. En sommigen conclusie gaan inderdaad wel erg ver.

Octopus vulgaris (foto: J. Müller | Flickr)

Een opvallend stuk in het artikel gaat over de evolutie van octopussen, die zou ergens veel te snel zijn gegaan, moeilijk verklaarbaar vanuit een louter aards perspectief. Een betere verklaring, volgens de auteurs dan, zou zijn dat die evolutie een 'handje is geholpen' door de introductie van kant-en-klare genen vanuit de ruimte:

Unless all the new genes expressed in the squid/octopus lineages arose from simple mutations of existing genes in either the squid or in other organisms sharing the same habitat, there is surely no way by which this large qualitative transition in A-to-I mRNA editing can be explained by conventional neo-Darwinian processes, even if horizontal gene transfer is allowed. One plausible explanation, in our view, is that the new genes are likely new extraterrestrial imports to Earth - most plausibly as an already coherent group of functioning genes within (say) cryopreserved and matrix protected fertilized Octopus eggs.

Zie hier, complete octopussen die als eitjes vanuit de ruimte onze aarde zijn komen binnenvallen. Dat dit voor traditionele biologen best even slikken zal zijn, zien de auteurs ook wel:

However, it is also clear that to accept such a proposition also requires that we diminish the role for highly localised Darwinian evolution on Earth which is likely to be strongly resisted by traditional biologists. That should not, of course, be of concern as the focus of our attention, for general evolutionary molecular processes, now shifts to the Cosmos and beyond our immediate solar system.

De suggestie dat octopus-DNA zo vreemd is dat het niet van deze wereld lijkt, leidde een paar jaar terug al tot speculatieve krantenartikelen, die in feite alleen gebaseerd waren op een onhandige uitspraak van een van de auteurs van een studie waarin het hele genoom van de dieren was ontrafeld (zie Snopes). En meer dan het gegeven dat het genoom van de octopus erg gecompliceerd is en misschien (nog) niet goed verklaard kan worden bij onze huidige evolutionaire modellen, geeft Steele niet als argument voor een buitenaardse oorsprong. In die zin verschilt het niet veel van het argument van aanhangers van Intelligent Design, dat bijvoorbeeld het oog te ingewikkeld is om ontstaan te kunnen zijn via evolutie.

In een naschrift schrijven de auteurs terecht dat deze vergezochte theorie in principe getoetst kan worden. Het vinden van micro-organismen in de ruimte die duidelijk niet afkomstig kunnen zijn van aarde, zou de hypothese een stuk aannemelijker maken. Fijntjes merken ze op dat er onlangs op de buitenkant van het International Space Station bacteriën zouden zijn gevonden, waarvan het heel onwaarschijnlijk is dat ze vanaf aarde zijn meegereisd of dat er later besmetting is opgetreden vanuit het ruimtestation (zie ook Bacteria found on International Space Station may be alien in origin, says cosmonaut). Dat onderzoek is inmiddels gepubliceerd, maar de auteurs zijn daar duidelijk veel minder pessimistisch over de mogelijkheid van besmetting vanaf aarde.

Ondanks het speculatieve karakter is het in ieder geval een aardig overzichtsartikel met verwijzingen naar het best beschikbare bewijs voor de theorie. Veel van dat bewijs is echter al wel behoorlijk gekraakt door critici en dat staat lang niet altijd vermeld in het artikel. Een voorbeeld dat mij opviel is een onderzoek naar een vermeende meteoriet die gevonden is in Sri Lanka, waarin fossiele zouden zijn gevonden. Steele en zijn companen schrijven nu: "The most recent discovery of microbial fossils in meteorites that fell in Sri Lanka in 2012, and the unequivocal determination (based on Oxygen isotope data) that the rocks are not of Earth origin provides further strong evidence of panspermia (Wallis et al., 2013)." terwijl er goede redenen zijn om dat met een flinke korrel zout te nemen (zie Fossielen aangetroffen in meteoriet?).

via Octopuses are from space, say scientists (The Australian)

De linke weekendbijlage (15-2018)

za, 14/04/2018 - 15:17

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

De linke weekendbijlage (14-2018)

zo, 08/04/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

De linke weekendbijlage (13-2018)

zo, 01/04/2018 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

Leugens en misleidingen van Stichting 11 September, een complotvehikel van George van Houts

di, 27/03/2018 - 12:09

In 2017 begon George van Houts met zijn voorstelling Kom Plot in de theaters. Toen kondigde hij ook aan een initiatief te gaan starten om nieuw onderzoek naar 9/11 mogelijk te maken. Dat doet hij middels de Stichting 11 September, waarin naast Van Houts o.a. Wico Valk van Architects & Engineers for 9/11 Truth Nederland in het bestuur zit. De stichting geeft '10 redenen om 9/11 nader te onderzoeken'.  Al deze redenen zijn echter evident vals, misleidend of irrelevant voor de vraag of het officiële verhaal over de aanslagen van 11 september 2001 klopt.

  1. De invloedrijke neoconservatieve denktank PNAC had in 2000 geschreven dat er 'een nieuw Pearl Harbor' nodig zou zijn om er voor te zorgen dat de VS hun machtspositie zouden kunnen handhaven. Misleidend.
  2. De gekaapte vliegtuigen werden niet onderschept, terwijl dat normaal gesproken binnen 10 minuten zou gebeuren. En waarom waren er op 9/11 grootscheepse militaire oefeningen gaande? Onzin.
  3. De instorting van de Twin Towers zou heel verdacht zijn. Suggestief.
  4. De instorting van WTC7, niet geraakt door een vliegtuig, is een duidelijk geval van gecontroleerde sloop. Onzin.
  5. Kantoorbranden kunnen helemaal geen gebouwen met een stalen draagstructuur doen instorten. Misleidend.
  6. De eigenaar van WTC7, Larry Silverstein,  had waarschijnlijk voorkennis, want hij gaf al voor de aanslagen opdracht voor een nieuw gebouw op de plaats van WTC7. Onzin.
  7. NIST zou niet hebben onderzocht of de instortingen veroorzaakt zouden kunnen zijn met explosieven. Onzin.
  8. De 9/11 Commissie werd wel heel erg laat ingesteld en had een veel te klein budget om goed werk te leveren. Suggestief.
  9. Bij het Pentagon zijn verdacht weinig camerabeelden van de inslag en van het bij Shanksville neergestorte vliegtuig is bijna niets teruggevonden. Onzin.
  10. De FBI heeft geen bewijs dat Osama bin Laden erachter zat, dat geven ze zelf toe. Onzin.

en Generaal Wesley Clark hoorde in het Pentagon dat in de volgende 5 jaar 7 landen binnengevallen zouden worden: Irak, Syrië, Libanon, Libië, Somalië, Soedan en ten slotte Iran. Suggestief.

Het verhaal van Clark staat in de folder, niet als onderdeel van de 10 genummerde redenen, daar komt het als extraatje; op de website is het net andersom, daar komt het vermeende ontbreken van bewijs voor de betrokkenheid van Bin Laden na de opsomming.

Leugens en misleidingen van Stichting 11 september - reden 10A

di, 27/03/2018 - 12:09

De Stichting 11 September geeft '10 redenen om 9/11 nader te onderzoeken'.  Al deze redenen zijn ofwel evident vals, misleidend of irrelevant voor de vraag of het officiële verhaal over de aanslagen van 11 september 2001 klopt. Hieronder de elfde reden (*):

In 2007 heeft Wesley Clark inderdaad het verhaal verteld dat hij kennis had genomen van een geheim memo binnen het Pentagon waarin een meerjarige strategie werd uitgestippeld, waarbij zeven landen zouden worden aangevallen om de daar heersende regimes ten val te brengen. Het schreef het op in zijn boek A Time to Lead: For Duty, Honor and Country waarbij hij Irak, Syrië en Iran noemt, en in een later interview noemde hij de vier andere landen.

De status van het memo is niet duidelijk, in een ander interview heeft Clark verklaard dat het misschien eerder een conceptnotitie was, waarin een denkrichting is weergegeven. Clark kan reden gehad hebben om het dubieuze karakter van zo'n neoconservatieve agenda (van hoofdzakelijk Republikeinen) te benadrukken, want hij was op dat moment nog volop politiek actief voor de Democratische partij.

(*)  Op de website is dit de tiende reden, in de flyer staat deze als ongenummerde toegift en gaat nummer 10 ergens anders over.

Zie bijvoorbeeld:

Naar het overzicht met de 10 andere redenen

Aanvullingen en verbeteringen zijn welkom en kunnen in de comments hieronder worden gedeeld of via mail aan de redactie.

Leugens en misleidingen van Stichting 11 September - reden 10

di, 27/03/2018 - 12:08

De Stichting 11 September geeft '10 redenen om 9/11 nader te onderzoeken'.  Al deze redenen zijn ofwel evident vals, misleidend of irrelevant voor de vraag of het officiële verhaal over de aanslagen van 11 september 2001 klopt. Hieronder de tiende reden (*):

Op de "Most Wanted"-lijst van de FBI komen alleen de meest gezochte personen te staan tegen wie een formele aanklacht is ingediend. Bin Laden kwam op de lijst in 1999, omdat hij achter de aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenya en Tanzania zou zitten en 'verdacht werd van andere terroristische aanslagen wereldwijd'. Expliciete toevoeging van de aanslagen van 9/11 had gekund, maar had volgens de FBI geen doel gediend.

In eerste instantie ontkende Bin Laden in audio- en videoboodschappen betrokkenheid bij de aanslagen, maar met name in een videoboodschap in 2004 claimt hij duidelijk de verantwoordelijkheid.

(*)  In de flyer is dit de tiende reden, op de website staat deze ná de 10 genummerde redenen en gaat nummer 10 ergens anders over.

Lees bijvoorbeeld:

Naar het overzicht met de 9 andere redenen

Aanvullingen en verbeteringen zijn welkom en kunnen in de comments hieronder worden gedeeld of via mail aan de redactie.