Guerrilla Skeptics on Wikipedia

GSoW beschrijft zijn opdracht als volgt: De missie van het redactieteam van Guerrilla Skepticism is het verbeteren van de skeptische inhoud van Wikipedia. We doen dit door pagina's van onze skeptische woordvoerders te verbeteren, opmerkelijke citaten te verstrekken en de beweringen zonder bronvermelding op paranormale en pseudowetenschappelijke pagina's te verwijderen. Waarom? Omdat bewijs cool is. Wij trainen – Wij begeleiden – Sluit u bij ons aan. 

Verdrietvampieren

Susan Gerbic is fellow van de Amerikaanse skeptische organisatie CSI en schrijft regelmatig voor de Skeptical Inquirer. Een ander project van haar is “Grief Vampires” of “verdrietvampieren”, waarmee ze psychics of helderzienden bedoelt, die parasiteren op het verdriet en de miserie van kwetsbare mensen. Ze werkt daarvoor ook samen met haar partner, de mentalist Mark Edwards. Ze zet undercoveracties op het getouw, met een nep-identiteit, om zulke fake psychics te ontmaskeren, of hun geheimen te ontfutselen. Je kan de resultaten bekijken op haar YouTube kanaal Psychics Explained - Grief Vampire Edition. 

Met GSoW zette ze een systeem op punt om ook leken in de technologie te trainen Daarom steekt Susan Gerbic veel tijd in het trainen en coachen van haar schare vrijwilligers. Bent Spoon Award in het redigeren van Wikipedia-pagina’s, strikt volgens de regels van Wikipedia. Ze probeert ook om mensen met verschillende taal-achtergronden aan te trekken om zoveel mogelijk ook niet-Engelstalige pagina’s te kunnen bewerken. Ze gebruiken een Facebookgroep “The Secret Cabal” om met elkaar te communiceren. Ze stellen lijsten op van pagina’s die ze prioritair willen aanpassen of aanvullen. Het gaat dan over skeptische en wetenschappelijke onderwerpen, en over biografieën van belangrijke namen in wetenschap en skepticisme. 

Maar paranormale en pseudowetenschappelijke onderwerpen hebben dikwijls een schare aan trouwe fans, die zulke artikels vullen met eenzijdige en niet goed onderbouwde informatie. Als je daar als skepticus wat wil aan doen, dan moet je soms omzichtig te werk gaan. Gelukkig heeft Wikipedia een heel systeem van regels voor het correct aanpassen van de teksten met referenties naar betrouwbaar en onafhankelijk geachte bronnen. Een hele hiërarchie van editors bewaakt dit systeem en grijpt in waar nodig. Ook bots bewaken mee wat de massa aan vrijwillige menselijke editors uitvoert. “Vandaliseren” van een pagina wordt streng aangepakt en de daders kunnen ‘verband’ worden. Daarom steekt Susan Gerbic veel tijd in het trainen en coachen van haar schare vrijwilligers. 

Bent Spoon Award

Maar buitenstaanders, die niet vertrouwd zijn met de werking van Wikipedia, zoeken dikwijls naar kwaadaardige actoren wanneer skeptische informatie opduikt in hun favoriete “geloofsartikelen” op Wikipedia. Een recent voorbeeld: einde vorig jaar reikten de Australische skeptici hun Bent Spoon Award uit aan de journalist Ross Coulthart, gekend om zijn onkritische berichtgeving over ufo’s. Hij kreeg de prijs specifiek voor het verspreiden van niet-onderbouwde beweringen dat regeringen en het Vaticaan buitenaardse tuigen en lijken van aliens verbergen. 

Susan Gerbic was aanwezig op de uitreiking en nam een paar minuten tijd om deze prijs toe te voegen aan het Wikipedia-artikel van Coulthart, met (de Wikipedia-regels volgend) een link naar een artikel in een onafhankelijke bron. Enkele weken later werd het artikel aangepast, enkele ophemelende uitspraken toegevoegd en … de melding van de Bent Spoon Award verwijderd. Een senior editor van Wikipedia greep in een verwijderde alle aanpassingen, omdat ze een aantal regels overtraden. De oorspronkelijke editor (een nieuw gecreëerd account) zette zijn aanpassingen terug (dit is not done), die prompt weer verwijderd werden. Tweemaal deed hij dat, wat hem een definitieve ban opleverde. Tien dagen later maakte een ander account dezelfde aanpassingen, kreeg aanmaningen, en uiteindelijk werd toegang tot het artikel geblokkeerd voor nieuwe en weinig actieve accounts. Susan Gerbic speelde geen enkele rol – dit was standaard Wikipedia-beleid in actie. 

Samenzweringstheorie 

Maar dat was buiten de samenzweringsgelovigen gerekend. Reddit threads werden gestart over die snode kliek die zomaar de artikelen van hun ufo-helden vandaliseerde. Een zekere Matt Ford maakte een video van wel drie uur, “UFO Coverup: The Wikipedia Secret Cabal” op zijn YouTube-kanaal “The Good Trouble Show”. Enkele dagen later volgde een tweede episode, deze keer maar twee uur lang. GSoW is een machtige organisatie, denken ze, betaald door de overheid, en iedereen die ooit skeptische wijzigingen aanbracht in ufo-artikels, moet er lid van zijn. En natuurlijk ook Mick West, notoir debunker van bv. de Pentagon-ufo- video’s van de voorbije jaren. Je kan het hele verhaal lezen in “I blame the Australian Skeptics.” op de website van de Skeptical Inquirer.

Niet alleen ufo-gelovigen beschuldigen GSoW ervan van hun aureool te besmeuren door skeptische informatie toe te voegen aan hun Wikipedia-artikelen. In 2013 was er een hele affaire rond de biografie van Rupert Sheldrake, die de onzin rond “morfische velden” lanceerde. Terwijl het team van Susan Gerbic nooit iets aan dat artikel had aangepast. Ook de notoire zwever Deepak Chopra stapte mee in de samenzweringstheorie rond de Guerrilla Skeptics on Wikipedia.

Het Havanasydroom

In 2021 liep het even grondig mis. Dit was tijdens de paniek in de VS rond het zogenaamde Havanasyndroom, toen de media, de politiek, de publieke opinie, en zelfs het toonaangevend medisch tijdschrift JAMA (Journal of the American Medical Association) het kritisch denken bij het groot huisvuil zetten en meegingen in het verhaal van een mysterieus wapen waarmee diplomatiek personeel van de Amerikaanse ambassade in Cuba zou zijn aangevallen en ziek gemaakt. Er werden allerlei bizarre hypotheses rondgestrooid, bv. over een wapen met ultra- of infrageluiden of gerichte microgolfaanvallen, dingen die wetenschappelijk onzinnig zijn. De wijze waarop de hele zaak zich ontwikkelde was eigenlijk een schoolvoorbeeld van “mass psychogenic illness”, waarvoor we in het Nederlands de wat tendentieuze naam massahysterie gebruiken. Het Wikipedia-artikel over het Havanasyndroom was weinig skeptisch en ging mee in het verhaal van een echte ziekte veroorzaakt door één of ander bizar wapen gehanteerd door die vermaledijde Cubaanse communisten. 

Enkelen uit het GSoW-team probeerden om informatie van een expert in mass psychogenic illness toe te voegen als één van de mogelijk verklaringen van het Havana Syndroom. Maar dat was buiten de waard gerekend, in casu enkele niet zo skeptisch ingestelde editors. GSoW was altijd open geweest over wat het deed: het rapporteerde bijvoorbeeld op Twitter telkens er een pagina was gecreëerd of aangepast. Het was dus niet zo moeilijk om te achterhalen dat er een organisatie bestond die mensen opleidde tot Wikipedia-editor, die met elkaar communiceerden buiten Wikipedia om, afspraken maakten en samenwerkten. En met een naam als “Guerrilla Skeptics on Wikipedia” en bovendien een geheime Facebook-groep genaamd “The Secret Cabal”. De hel barste los… Het kwam uiteindelijk tot een soort “rechtszaak” voor een team senior  Wikipedia-editors. Dat duurde maanden, maar uiteindelijk haalden koele hoofden de overhand en de hele zaak doofde uit. GSoW kon terug aan de slag. 

Inlichtingsagente 

Maar buiten Wikipedia is er een  wijde wereld van samenzwerings- gelovigen allerhande, die de strijd  tegen GSoW verderzetten, met de wildste verhalen. Ze posten die op Reddit, X,  Facebook, en maken er zelfs podcasts en  YouTube-video’s over. Susan Gerbic en GSoW manipuleren Wikipedia om alle bewijzen van ufo’s, gecrashte schotels, aliens enz. te onderdrukken en te wissen uit de desbetreffende artikels, beweren ze, zonder enige kennis van zaken over hoe Wikipedia werkt. Wikipedia is een open systeem, je kan dus zien wie wat gewijzigd of geschreven heeft. De meeste editors gebruiken een alias, maar Susan Gerbic is met Sgerbic niet anoniem. 

Er worden bedreigingen geuit en trolls proberen bv. om haar Wikipedia-pagina te vandaliseren: “[zij] is een Amerikaanse inlichtingenagente en propagandiste” voegde iemand eraan toe. Sommige willen gerechtelijke acties zien. En er is een petitie op change.org die Wikipedia vraagt om GSoW-editors uit te sluiten. De petitie bevat een lijst van editors die lid zouden zijn van de kliek, maar velen zitten helemaal niet in GSoW. De meeste van die “luidruchtige” ufo-gelovigen en samenzweringsaanhangers zijn vermoedelijk mensen met te veel tijd en te weinig kritische geest. Ze blaffen maar ze bijten niet. Maar er zitten hier en daar ook echte nutcases bij. Vooral op Reddit en X wordt voortdurend vitriool gespoten over Susan Gerbic en GSoW. En dat een vrouw de leiding heeft kan dit grotendeels toxisch mannelijk publiek ook niet verkroppen. Laten we hopen dat het bij blaffen blijft. 

Guerrilla Skeptics on Wikipedia is in principe een internationale organisatie die in zoveel mogelijk talen probeert te werken. Maar de meeste medewerkers zitten in de VS en Australië. 40% van hun werk is niet-Engelstalig, schrijft  Susan Gerbic in een recente e-mail. Er was een Nederlandse medewerker, maar die is al een jaar niet meer actief. De Franse artikels worden grotendeels door één Frans-Canadees gecoverd. Susan Gerbic zoekt mensen met wat tijd en zin om mee te werken aan de verbetering van dat geweldig project, een gratis, online encyclopedie geschreven en onderhouden door een gigantisch aantal vrijwilligers (meer dan 800.000 editors maakten ten minste één aanpassing in 2023, schrijft Wikipedia). 

Voel je je geroepen om mee te werken, contacteer dan About Time  (abouttimeboard@gmail.com).  Alle beetjes helpen om onzin te weren en te vervangen door betrouwbare, onderbouwde informatie, op een platform dat voor velen een belangrijke bron van informatie is. In april alleen al werden niet minder dan 25 miljoen paginaweergaven geregistreerd vanuit België op de Nederlandstalige Wikipedia. Sommige daarvan hebben misschien nood aan verbeteringen door een skeptische hand.

Paul De Belder is burgerlijk ingenieur en voormalig voorzitter van SKEPP.  

Links

• Wikipedia artikel "The Anti-UFO Taliban": https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:List_of_cabals#The_Anti-UFO_Taliban
• Youtube-kanaal "Psychics Explained": https://www.youtube.com/@PsychicsExplained
• Artikel Skeptical Inquierer: https://skepticalinquirer.org/exclusive/i-blame-the-australian-skeptics/
• Artikel Skeptical Inquierer: https://skepticalinquirer.org/exclusive/gsow-comes-under-scrutiny-and-wins/