Skepticisme is zelf geen wetenschap, maar een houding en een beweging, die de bedoeling heeft de mensen voor te lichten over de wetenschappelijke resultaten op die gebieden waar ze vaak om de tuin worden geleid.  Hierbij doen we geen beroep op wetenschappelijke resultaten die nog ter discussie staan (of als dit het geval is zeggen we dat zeer duidelijk). Wat men onbescheidenheid vindt, is geen bewijs dat we een hoge dunk over onszelf hebben; wij hebben die wetenschappelijke resultaten niet zelf gevonden: ze zijn binnen de kring van specialisten algemeen aanvaard. Er bestaan zoals men weet nog mensen die menen dat de aarde plat is en niet bolvormig; zo zijn er ook nog geregeld mensen die een oplossing menen gevonden te hebben voor het probleem van de kwadratuur van de cirkel en velen onder ons zijn al jaren (af en toe) in discussie met ene Wessel di Wesseli die beweert een perpetuum mobile te kunnen maken, maar dit nog altijd niet gedaan heeft. Met de denkbeelden van deze mensen gaan we soms wel een beetje spottend om en misschien is dat niet netjes: bij sommigen zouden we misschien eerder medelijden moeten hebben. Maar onze ervaring is wel dat veel van die mensen onnoemelijk hoogmoedig zijn: tegen de totaliteit van de astronomen, de wiskundigen en de natuurkundigen van de laatste twee eeuwen, beweren ze het beter te weten. Maar die mensen zijn tenslotte vrij onschadelijk en daarom houden ze ons niet intens bezig.

Wanneer echter mensen bij hoogdringendheid hun huis verkopen, ver onder de prijs, omdat een kwakzalver beweerd heeft dat er verkeerde aardstralen onder het huis zitten, dan is dat niet meer onschuldig en evenmin is het onschuldig wanneer er zware onenigheid in een gezin ontstaat omdat de echtgenote voor ongeveer 1500 EURO een apparaat gekocht heeft tegen aardstralen (dit zijn reële feiten). Hier is grof bedrog mee gemoeid en iemand moet toch aan de mensen uitleggen dat aardstralen niet bestaan: die iemand zijn wij. Misschien vindt men het onbescheiden dat wij beweren dat aardstralen niet bestaan, maar dat hebben wij zelf niet uitgevonden: een groot aantal onomstotelijke onderzoekingen hebben dat aangetoond. Bovendien, hoewel wij zelf, na al dat onderzoek, overtuigd zijn dat aardstralen en wichelroeden in het domein van de onzin thuis horen, blijven wij bereid degenen die het alsnog willen bewijzen aan een proef te onderwerpen, waarbij ze dan nog een groot bedrag kunnen verdienen. Zo hebben we eens een onderzoek gedaan met wichelroedelopers (die overigens eerlijk in hun gaven geloofden) die beweerden te kunnen zeggen waar water te vinden was en waar niet. Het werd eens te meer een jammerlijke mislukking.

Het is een feit dat wij soms harde uitspraken doen, maar dit is vooral het geval op het vlak van de geneeskunde. Mensen die op dat gebied wetenschappelijk onhoudbare beweringen verspreiden  - en daar vaak schandelijk veel geld mee verdienen -  brengen het leven van hun medemensen in gevaar (bijvoorbeeld door het afraden van een reddende kankertherapie).  Vergelijkbare ellende kan veroorzaakt worden door astrologen en andere waarzeggers. Is het niet onze plicht daar hard tegen in te gaan?

Misschien drukken we ons soms te scherp uit als het niet over dergelijke wanpraktijken gaat, en we staan ervoor open om daarover detailkritiek te krijgen: nobody is perfect.

Etienne Vermeersch