Hierbij een nog kortere reactie op Titus Rivas wat betreft het onderscheid tussen bewustzijn en zelfbewustzijn.

Het basisprobleem ligt hierin dat wij mensen zijn en dus bewustzijn zonder zelfbewustzijn niet direct kennen. Volgens mij bestaat er hypothetisch:

• "bewustzijn": het ervaren van waarnemingen en emoties;
• "ik-besef": het ervaren van een continuiteit bij het subject dat bewustzijn heeft;
• "zelfbewustzijn": het vermogen van dat "ik" om zichzelf als voorwerp van denken te hebben.

Vooral het beschikken over een taal die over zichzelf uitspraken kan doen, lijkt mij hierbij een decisieve factor. Als iemand nog betere preciseringen kan voorleggen wil ik die graag onderzoeken.

Etienne Vermeersch