Door Griet Vandermassen.

Misschien trof u in april ook deze alarmerende boodschap aan in uw mailbox: ‘30 april a.s. zou wel eens een rampdag kunnen worden. Op die dag wil de EU namelijk een wet aannemen die het gebruik van medicinale planten en kruiden gaat verbieden. Zélfs wanneer deze planten en kruiden aantoonbaar effectief of heilzaam voor je gezondheid zijn. En dat niet alleen: sommige planten, zoals lavendel, goudsbloem, brandnetel etc. zou je dan ook niet meer in je tuin mogen hebben.’ Onderaan weerklonk een oproep tot het tekenen van een Europese petitie, om ‘dit belachelijke initiatief een halt toe te roepen’. 

Het bericht klonk inderdaad ongeloofwaardig genoeg om te vermoeden dat we hier in de luren werden gelegd. Niet dat het de opstellers van de brief geen bittere ernst was. Zij hadden een duidelijk doel: de Europese regulering van traditionele kruidengeneesmiddelen tegenhouden. Voor verregaande misleiding draaiden ze daarbij de hand niet om.

Wat was er aan de hand? Kruidenmiddelen bevatten bepaalde substanties en hebben dus effect bij inname. Soms is dat heilzaam, maar soms ook niet. Pijpbloem of Aristolochia, bijvoorbeeld, veelgebruikt binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde, is zwaar kankerverwekkend. Het waren vooral de verloren nieren en de kankers aan de urinewegen veroorzaakt door Chinese kruiden die de Europese Commissie deden besluiten de markt van de kruidengeneesmiddelen te gaan controleren.

Het uitgangspunt is eenvoudig: wat wil geregistreerd worden als geneesmiddel, moet kunnen garanderen dat het werkt en veilig is. De logica zelve, zou je denken. Voor gewone medicijnen betekent dit dat de aanvrager klinische proeven en veiligheidsonderzoeken op tafel moet leggen. Voor traditionele kruidengeneesmiddelen bepaalde Europa in 2004 dat het wat minder nauw steekt. Documentatie waaruit blijkt dat het product onschadelijk is en dat de werkzaamheid ervan aannemelijk is op basis van het al lang bestaande gebruik ervan, volstaat. Fabrikanten van kruidengeneesmiddelen kregen zeven jaar de tijd om dit te documenteren, een periode die afliep op 30 april 2011. Wat niet aan de criteria voldoet, zal voortaan niet langer toegestaan zijn op de Europese markt. 

Over die registratieprocedure schreeuwt men in natuurgeneeskundige kringen nu moord en brand. Men stelt het voor alsof van hen dezelfde peperdure studies gevraagd worden als van farmaceutische bedrijven, iets wat zij niet kunnen betalen en wat dus het einde van de kruidentherapie inluidt. De meest bedrieglijke versie heeft het over een verbod op medicinale planten tout court.  Zijn de fabrikanten van kruidengeneesmiddelen dan zo weinig overtuigd van de werkzaamheid en veiligheid van hun producten dat zij hun toevlucht moeten nemen tot zo’n strategieën? De voorspelbare sneer naar de farmaceutische industrie als gangmaker van dit alles, aangezien het succes van kruidenmiddelen haar winsten zou bedreigen, is al evenzeer ontmoedigend. Ja, die industrie is uit op geldgewin. Net daardoor kan je verwachten dat, als iets werkelijk werkt, zij er zich op zal storten. Dat heeft zij met veel plantaardige middelen gedaan. Resultaten waren onder meer penicilline en aspirine.

Tot nog toe beschouwde ik producenten van kruidengeneesmiddelen als lief maar soms naïef. Nu weet ik het zo niet meer.