kloptdatwel

Subscribe to feed kloptdatwel
Bijgewerkt: 2 uur 20 min geleden

De Zware Beproevingen van Bart van H.

do, 31/08/2017 - 09:29

Deze zomer verscheen er op de website van Niburu een bizar verhaal gevolgd door een aantal aantijgingen jegens de Stichting SkepsisVooral de 13 minuten durende video aan het eind van het artikel is zeer onthullend.

Het begon allemaal met een voorval dat plaatsgreep in de Schoorlse duinen op 24 oktober, 2002. Bart van H. zag daar tijdens een uitje met z’n gezin heuse UFO's. Onmiddellijk meldde hij dit via het noodnummer 112. De volgende dag al werd Bart op z’n geheime 06-nummer gebeld door Marcel Hulspas. De journalist Marcel Hulspas was in die dagen hoofdredacteur van Skepter en prominent medewerker van de Stichting Skepsis. Marcel meldde Bart dat er niets bijzonders aan de hand was en dat het waarschijnlijk gewoon ging om lichten die bij een discoshow hoorden. Wat Bart bij dit alles het meest in het verkeerde keelgat schoot was dat de overheidsdienst die de 112 beheert het geheime 06-nummer vanwaar Bart had gebeld blijkbaar onverwijld had doorgegeven aan de Stichting Skepsis.

Uiteindelijk raakte zelfs de Nationale Ombudsman betrokken bij de nasleep van Barts UFO sighting in het Schoorls duingebied op 24 oktober, 2002.

In de jaren nadien is Bart verhaal gaan halen. Onvermoeibaar schreef hij brieven aan Noord-Hollandse politiekorpsen en aan de Nationale Ombudsman. Hij belde met de militaire inlichtingendiensten en ook belde hij in 2004 persoonlijk met Marcel Hulspas. Steeds echter werd hij afgewimpeld of met een kluitje in het riet gestuurd. Dit verhaal stond overigens al sinds 2007 op de website Ufowijzer.nl (oorspronkelijk van Paul Harmans).

Voor Niburu is dit het zoveelste bewijs van iets dat ze allang wisten. Met de Stichting Skepsis gaat het om een verlengstuk van een heel doortrapte overheid. Medewerkers van de Stichting Skepsis zijn agenten die betaald worden om te trollen op het internet, om het onderwijs te infiltreren en om via de media giftige leugens te verspreiden.  En de Stichting Skepsis ziet erop toe dat UFO-meldingen de doofpot ingaan.  Het doel van al deze welbewuste misleiding? Welnu, het volk moet op een dwaalspoor gehouden worden zodat de gevestigde orde aan de macht kan blijven.

“Stichting Skepsis heeft wellicht meer banden met de overheid dan menigeen denkt en sommige medewerkers van Skepsis kunnen wel eens een goed verborgen nevenbaan hebben … Deze zogeheten trollen of ‘shills’ worden door de overheid en bepaalde multinationals ingehuurd om de publieke opinie te beïnvloeden,” zo wordt ons uitgelegd in de video bij het Niburu artikel.

Ik heb vervolgens dus maar een mailtje naar Marcel Hulspas gestuurd. Hij kon zich het specifieke geval niet herinneren, maar vertelde me dat het in principe mogelijk was dat hij de jongeman had gebeld. De politie legt UFO-meldingen doorgaans met een zucht naast zich neer.  Maar niet altijd. Een vliegend voorwerp, of het nu buitenaards is of niet, kan een gevaar vormen voor de burgerluchtvaart en soms wordt zo’n melding dus doorgegeven aan Schiphol. En Schoorl is tenslotte maar enige tientallen kilometers verwijderd van Schiphol. Marcel had namens de Stichting Skepsis aangegeven geïnteresseerd te zijn in UFO-meldingen en zodoende werden die meldingen soms aan hem doorgegeven door iemand van de politie of door iemand op Schiphol. Dat Bart na z’n 112 telefoontje eventueel voor verdere informatie wordt teruggebeld op hetzelfde nummer als waarmee hij oorspronkelijk 112 belde, dat is dan toch eigenlijk helemaal niet verwonderlijk.

Hoofdredacteur Hulspas had een heel integere en wetenschappelijke houding. Hij wilde d.m.v. systematisch onderzoek het ongeïdentificeerde identificeren. Het getuigt van hysterische vooringenomenheid en ziekelijke achterdocht van de kant van Niburu wanneer ze hier een grootschalige en kwaadaardige samenzwering ontwaren - een samenzwering tussen alarmcentrales, politiekorpsen, inlichtingendiensten en de Stichting Skepsis.

Maar stel dat Niburu toch gelijk heeft. In dat geval moet er iets rechtgezet worden. Tientallen stukjes heb ik in de afgelopen jaren geschreven voor websites en publicaties van de Stichting Skepsis. Mede door mijn toedoen is de ontwikkeling van de Vrije Energie in Nederland minstens zo’n tien jaar teruggezet. Waar blijven toch al die cheques en bankoverschrijvingen van de Shell, van de Unilever, van de ministeries, van de Nuon, van de AIVD en van de MIVD?

De linke weekendbijlage (34-2017)

za, 26/08/2017 - 06:00


Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Tips zijn welkom! Mail gerust de redactie.

De linke weekendbijlage (33-2017)

za, 19/08/2017 - 06:00


Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Ronald Bernard van De Blije B over kinderoffers en de Protocollen van de wijzen van Sion

vr, 18/08/2017 - 08:00

Het huidige bankwezen kan niet iedereen bekoren. Regelmatig duiken daarom initiatieven op die beogen een alternatief te bieden, des te meer sinds de bankencrisis van 2008. De Blije B  is er zo een. Een “coöperatieve fairtrade pro-life bank” in oprichting sinds 2012. Grondlegger Ronald Bernard gaf onlangs een bizar interview. Daarin beweert hij dat hij als fondsbeheerder voor de machtigen der aarde, getuige was van hun satanistische missen en zelfs gevraagd werd deel te nemen aan kinderoffers. Ook moeten we allemaal de Protocollen van de wijzen van Sion lezen, de bekende antisemitische hoax!

Bernard lijkt niet iemand met wie een weldenkend mens geassocieerd wil worden. Wat doen Jan Rotmans, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, en Marleen Janssen Groesbeek, lector aan de Avans Hogeschool, dan nog in zijn Raad van Aanbeveling

Interview Ronald Bernard

Bernard gaf dit interview aan Coöperatie De Vrije Media, een nog niet zo lang draaiende website vol complottheorieën van Ad Broere en Irma Schiffers. Het interview is in vijf delen geknipt, waarvan er nu twee online staan. Het is meteen in een aantal talen ondertiteld verspreid en de aluhoedjes op deze planeet smullen ervan.

De bizarste uitspraken van Bernard zitten tot nu in deel 1. Kijk vanaf van 22:50 voor het krankzinnige verhaal over de Luciferianen met hun kinderoffers en vanaf 29:15 over de Protocollen.

Iemand stelde Bernard op zijn Facebook-pagina de vraag waarom hij eigenlijk nog in leven is ondanks zijn uit de school klappen over de praktijken van deze machtige elite. Bernard heeft zelf het idee dat hij onder bescherming van Jehéuwah staat.

Lezing op Earth & Beyond

Afbeelding via Geheugen van Nederland

Op zijn weblog KritischeMassa.be schreef Frank Verhoft een verslag van zijn bezoek op 17 juni dit jaar aan Earth & Beyond, een evenement in Houten waarop diverse complotdenkers een podium kregen. Bernard gaf er een lezing over De Blije B. En ook hier doken de Protocollen weer op. Bernard toonde bij zijn lezing een afbeelding van een Nederlandse vertaling, zonder erbij te vermelden dat die uitgegeven was in een serie van De Misthoorn, “wellicht het meest virulente antisemitische scheldperiodiek dat ooit in Nederland verscheen” volgens Wikipedia.

Een lezing uit 2016 die nog maar net online staat, bevat ook al antisemitische elementen. Onder andere de ‘Waterloo legende’ rondom de bekende Joodse bankiersfamilie Rothschild. En op 29:35 komt een cartoon langs die uit extreemrechtse hoek afkomstig is. Het is een ietwat gekuiste versie van een overduidelijk antisemitische cartoon, waarover een paar jaar terug ophef over ontstond toen de leider van de Oostenrijkse FPÖ ‘m deelde.

De lezing en het interview zitten vol complottheorieën en naïeve kritiek op het geldsysteem dat we kennen, maar expliciet antisemitisch taalgebruik kwam ik er niet in tegen. Maar om de Protocollen als leesvoer aan te raden zonder te wijzen op het antisemitische karakter daarvan is mijns inziens al behoorlijk laakbaar. En Bernard doet bijvoorbeeld op zijn Facebook-pagina ook niet echt zijn best om het stuk bijvoorbeeld alleen maar als een metafoor te duiden.

Met Verhoft ben ik er verbaasd over dat Bernard niet kritischer bevraagd wordt over zijn denkbeelden, en over zijn geclaimde achtergrond in het financiële wereldje, waar online niets van terug te vinden is. In een interview in De Volkskrant met hem van januari dit jaar kwam helemaal niets van deze kwalijke zaken naar boven (grappig genoeg geeft complotdenkerssite Infowars dat artikel als argument om Bernard serieus te nemen). Goed, toen was het boven aangehaalde interview met De Vrije Media nog niet verschenen, maar een blik op de social media accounts van Ronald Bernard had ook wel kunnen leren dat deze meneer diep in het complotdenkerskamp verkeert. Hij is o.a. medeoprichter van de website Familieblij.nl en ook de site GozoGreenCoop staat op zijn naam (onder alias Ronald Blij). Op beide sites tieren antivaccinatiepraatjes en andere kwakzalverij welig.
Of werp anders een blik op de mensen met wie hij De Blije B voor elkaar denkt te boksen.

Het team van De Blije B

Al sinds eind 2012 zoekt De Blije B, of B of Joy, zoals het vehikel internationaal genoemd wordt, deelnemers die zich willen verbinden aan het initiatief. Dat kan o.a. door voor honderd euro een certificaat te kopen. Als er 10.000 certificaathouders zijn, zou een bankvergunning aangevraagd kunnen worden, want daarvoor is iets van anderhalf miljoen euro nodig. Om dit project te runnen, heeft Bernard hulp van een aantal met name genoemde vrijwilligers die op de website worden voorgesteld.

We komen er een ‘energetisch healer’ tegen, een meneer die ons liet weten de Protocollen niet als hoax te zien, omdat er al zoveel van is uitgekomen, een verdwaalde oud-CDA’er, en bijvoorbeeld Peter Toonen, bekend van allerhande astrologische onzin.
In de Raad van Aanbeveling ook ene Alfred Gerits, die je kunt inhuren om te komen vertellen over “Bewustzijnsmanipulatie (Chemtrails, Codex Alimentarius, mindcontrol, HAARP)”. Anderen op het lijstje medewerkers delen op hun Facebook accounts wel erg gemakkelijk berichten van antivaccinatieclubjes en andere complotdenkers.

Het zijn bijna zonder uitzondering zelfstandigen, waarvan iedereen hun expertise maar zelf moet beoordelen. Opvallende namen in de Raad van Aanbeveling zijn echter Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde aan de Erasmus Universiteit, en Marleen Jansen Groesbeek, lector Sustainable Finance & Accounting aan de Avans Hogeschool. Wat doen deze personen hiertussen? En wat vinden ze van dat bizarre verhaal van Bernard? Al een tijdje (sinds juni) hebben Frank Verhoft en ik via Twitter geprobeerd om een reactie aan hen te ontlokken. Erg communicatief waren ze niet via dat kanaal, maar ze hebben onze pogingen zeker wel opgemerkt.

Voor het publiceren van dit artikel heb ik Rotmans en Janssen Groesbeek begin deze week nog per e-mail benaderd. Ik vroeg ze of ze het verhaal van Bernard, dat hij werkzaam was voor een geheime elite, die zich schuldig maakt aan kinderoffers, geloofwaardig vinden, en wat ze vinden van zijn advies om de Protocollen te lezen. Rotmans is nog tot volgende week op vakantie liet zijn personal assistant weten en van Janssen Groesbeek ontving ik een out-of-office reply die ook suggereert dat ze afwezig is (op Twitter was ze echter nog wel actief deze dagen). [zie update 20-8-2017]

Rotmans reageerde echter woensdag alsnog. Hij legt in zijn e-mail uit dat hij begin dit jaar op verzoek van een ander lid tot de Raad van Aanbeveling is toegetreden, omdat hij zich kan vinden in de achterliggende principes van De Blije B: "een burgerinitiatief voor een cooperatieve bank, die streeft naar een duurzaam, integer financieel systeem". Bernard heeft hij alleen dit voorjaar kort gesproken, pas daarna vernam Rotmans dat hij "enkele controversiele uitspraken had gedaan, die ik [Rotmans] ook ongelukkig vind". Rotmans gaf aan persoonlijk een aversie voor dit soort complottheorieën te hebben en weigert om zich daarin te verdiepen, omdat hij het "groteske onzin" vindt. Maar het gaat Rotmans te ver om een initiatief als De Blije B nu al af te rekenen "op een paar ongelukkige uitspraken van de initiatiefnemer" en wil eerst een gesprek aangaan met Bernard alvorens conclusies te trekken. Overigens liet hij mij ook weten het maar zonde van de tijd te vinden dat ik deze ongelukkige, controversiële uitspraken serieus neem en daar zoveel energie en aandacht aan besteed. [zie update 21-8-2017]

Tot slot

Iedereen is wat mij betreft vrij om te kiezen voor welke geldbeheerder dan ook, als die zich maar aan de wettelijke regels houdt. En eenieder moet het volstrekt zelf weten of hij voor minstens 100 euro een ‘Eeuwig Ledencertificaat’ koopt, dat je niet kan terugverkopen aan United People Foundation (de stichting achter De Blije B) en waar je, als onverhoopt de gezochte bankvergunning niet wordt afgegeven, waarschijnlijk niets van terugziet.
Ik hoop alleen dat niemand zich laat overhalen aan iets als De Blije B mee te doen, omdat het initiatief gesteund lijkt door mensen als Rotmans en Janssen Groesbeek. Die zouden er op grond van hun positie in de gevestigde wetenschappelijke wereld misschien verstand van kunnen hebben, maar wat stelt hun betrokkenheid eigenlijk voor? Bij een bank draait het voor een belangrijk deel om vertrouwen. Als de initiatiefnemer een volstrekt bizar en ongeloofwaardig verhaal vertelt, dat zonder enige distantie op de website van De Blije B onder de aandacht wordt gebracht, dan zou je mijns inziens toch een wat meer inhoudelijke reactie mogen verwachten van leden van de Raad van Aanbeveling. Het afdoen als 'enkele controversiële uitspraken van één persoon' is mij echt te gemakkelijk.

Aan het eind van het tweede deel van het interview met Bernard zit al een voorproefje van wat we in deel 3 kunnen verwachten. Hij benadrukt nogmaals dat het allemaal waar is wat hij heeft verteld en dat hij dus een ‘topcrimineel’ is. Enig bewijs voor zijn beweringen ontbreekt vooralsnog. [update 22-8-2017]

Update 20 augustus 2017
Janssen Groesbeek reageerde ook op mijn mail. Ze had eerst bij Bernard om opheldering gevraagd en dat duurde blijkbaar even. Zij gelooft niet in de verhalen die hij vertelt in het interview en heeft hem dat ook laten weten. Bernard heeft haar verteld zeker geen anti-semiet te zijn en blijkbaar zal dat duidelijk worden als deel 3 van het interview naar buiten komt. Ondanks dit alles is volgens haar blijkbaar "het initiatief van een Blije B het waard om te volgen en waar nodig te ondersteunen met advies en inzicht."

Update 21 augustus 2017
Jan Rotmans liet via Twitter weten: "Journalisten hoeven mij niet meer te bellen.Heb mij terug getrokken uit de Adviesraad van de Blije B na alle controverse rond dit initiatief"

Update 22 augustus 2017
Deel 3 staat inmiddels online. Bernard gooit er nog een schepje bovenop, organenhandel, en iedereen die kritische vragen stelt over zijn ontbrekende cv is een 'hufter'.

De linke weekendbijlage (32-2017)

za, 12/08/2017 - 06:00


Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Gerechtshof bevestigt: 'chiropractor' is geen beschermde titel

vr, 11/08/2017 - 06:00

Wat iedereen eigenlijk al wist, is nu in twee instanties door de rechter bevestigd: 'chiropractor' is geen wettelijk beschermde titel. Iedereen mag zich dus zo noemen, ongeacht opleiding of het aantal uren training. De uitspraak van het Gerechtshof Den Haag, dat een vonnis van de rechtbank bekrachtigt, dateert al van eind januari van dit jaar. De uitspraak is echter pas half juli gepubliceerd.

De rechtszaak was aangespannen door de Stichting Nationaal Register van Chiropractoren (SNRC), een praktijk uit Maasdijk en een chiropractor uit de Verenigde Staten. De praktijk wilde de Amerikaanse chiropractor in dienst nemen, maar kreeg daarvoor geen tewerkstellingsvergunning van het UWV. Het UWV liet namelijk weten dat de praktijk zich onvoldoende had ingespannen om de vacature te vervullen door 'prioriteitgenietend aanbod op de arbeidsmarkt'. Anders gezegd, de praktijk moest eerst maar in Nederland of een ander Europees land naar een geschikte kandidaat zoeken. Bij het UWV was ook iemand als werkzoekende geregistreerd - 'geïntimeerde' in de uitspraak - die zichzelf als chiropractor (of 'chiropraktiker') aanbood. Deze persoon drijft een praktijk in de 'chiropraktie en natuurgeneeskunde' en heeft daarvoor in het verleden een opleiding in Duitsland gevolgd. Broodroof, oneerlijke handelspraktijken en titelmisbruik, aldus de Maasdijkse praktijk en de Amerikaanse kraker, die samen met de SNRC naar de rechter stapten.

Aan de rechtszaak ging de nodige intimidatie vooraf, door de advocaat van de geïntimeerde aangeduid als 'juridische terreur'. Dat kwam hem op een tuchtklacht van een beruchte chiropractorsadvocaat te staan. Die klacht werd - zijnde tamelijk lachwekkend - uiteraard afgewezen. In juni 2015 wees vervolgens de rechtbank alle vorderingen van de SNRC c.s. af. En de stichting had nogal wat gevorderd. Geïntimeerde zou zich niet meer als werkzoekend chiropraktor (hier kennelijk met een 'k') mogen aanbieden of zich als 'chiropractor' (nu weer met een 'c') mogen aanduiden. Hij zou elke verwijzing naar de chiropractie in zijn inschrijving bij de KvK moeten verwijderen en de rechter zou bovendien voor recht moeten verklaren dat geïntimeerde aansprakelijk is voor de schade die de Maasdijkse praktijk en de Amerikaanse chiropractor zouden lijden doordat hij zich ten onrechte als werkzoekend chiropractor bij het UWV heeft ingeschreven. De verboden moesten natuurlijk vergezeld gaan van een dwangsom. De advocaat van de geïntimeerde zag het goed: dit heeft inderdaad veel weg van juridische terreur. In plaats van 'geïntimeerde' kunnen we rustig 'geïntimideerde' schrijven.

Gelukkig zijn er nog onafhankelijke rechters. De rechtbank wees als gezegd alle vorderingen af en het gerechtshof maakte gehakt van de tien grieven (zeg maar argumenten in hoger beroep) die tegen het vonnis werden aangevoerd. 'Chiropractor' en 'chiropractie' zijn geen wettelijk beschermde titels, aldus het hof. Van een overtreding van de Wet BIG is dus geen sprake. De SNRC had ook aangevoerd dat de geïntimeerde de professionele standaard voor chiropractoren had geschonden, waarbij ze verwees naar een document dat ze zelf had geschreven. Daarover oordeelt het hof hard:

"Het enkele feit dat een deel van in Nederland werkende chiropractoren zich bij SNRC heeft laten registreren en SNRC zelf normen heeft opgesteld, betekent niet dat sprake is van een professionele standaard. SNRC c.s. heeft ook niets gesteld over de wijze van totstandkoming van haar normen en evenmin is aangetoond dat deze normen breed gedragen worden door de beroepsgroep, die bovendien niet vastomlijnd is. Het is ook niet aan SNRC om te bepalen wie al dan niet als chiropractor kan worden aangemerkt. Het hof is dan ook met de rechtbank van oordeel dat niet is gebleken op welke wijze [geïntimeerde] gebonden is aan de door SNRC zelf opgestelde normen, laat staan dat SNRC c.s. de bevoegdheid toekomt om handhaving van haar normen jegens [geïntimeerde] af te dwingen."

Daar is geen woord Chinees bij. Het hof meent verder dat geen sprake is van oneerlijke handelspraktijken, en dat geïntimeerde patiënten blootstelt aan gevaar of letsel - dit kennelijk in tegenstelling tot échte chiropractoren, die natuurlijk volkomen veilig werken - is helemaal niet aangetoond. De SNRC c.s. draaien op voor bijna 3.000 euro aan proceskosten. Of de verliezers nog in cassatie willen gaan, is niet bekend, maar ze zijn er evident fanatiek genoeg voor.

Atheïsten zijn misschien beter in logische puzzels

wo, 09/08/2017 - 18:12

Van iemand die ernstige misdrijven begaat, nemen mensen eerder aan dat het om een atheïst gaat dan om iemand met een religieus geloof. Dit gaat wereldwijd op, in landen met verschillende overheersende religies en ook in de meest seculiere samenlevingen. En opvallend is dat dit idee zelfs leeft bij mensen die zichzelf als atheïst bestempelen. Dit zou aangetoond zijn in een onderzoek dat gehouden is bij meer dan 3000 personen, verspreid over dertien landen, waaronder Nederland. 

Het gaat om onderzoek van Will Gervais, hoogleraar psychologie aan de universiteit van Kentucky, die samen met een berg co-authors in Nature Human Behaviour het artikel met de titel Global evidence of extreme intuitive moral prejudice against atheists schreef. Het onderzoek is lekker opgepikt door de media wat o.a. tot de volgende koppen leidde: "Atheists tend to be seen as immoral – even by other atheists: study" (The Guardian), "Rapport: mensen verwachten van atheïst eerder misdaad dan van gelovige" (Reformatorisch Dagblad), "Atheisten wird weniger Moral zugetraut" (Süddeutsche Zeitung), "Anti-Atheist Prejudice Is Entrenched Around The Globe, Even Among Atheists" (Huffington Post), "Selbst Atheisten halten Gläubige für bessere Menschen"(Welt) en "Zelfs atheïsten denken dat immorele mensen atheïst zijn"(Scientias). En zoals gebruikelijk geven niet al die stukken het onderzoek even goed weer.

De onderzoekers legden de proefpersonen het volgende gruwelijke verhaaltje voor:

Een man begon in zijn jeugd dieren te pijnigen. Eerst trok hij de vleugels van vliegen uit, maar geleidelijk ging hij over tot het martelen van katten en andere dieren in de omgeving

Als volwassene kwam de man erachter dat hij niet veel genoegen meer beleefde aan het pijnigen van dieren, dus begon hij mensen te belagen. Hij heeft 5 daklozen vermoord, die hij ontvoerde uit arme wijken in zijn woonplaats. Hun uiteengereten lichamen liggen momenteel begraven in zijn kelder.

Ze keken daarna of de proefpersonen het waarschijnlijker vonden dat de persoon in het verhaal atheïst of gelovige was, maar niet zo direct. Ze gebruikten daarvoor een trucje dat gebaseerd is op het werk van Amos Tversky en Daniel Kahneman, de Conjunction Fallacy.

Aan één groep werd de volgende keuze voorgelegd:

Wat is waarschijnlijker?

1. De man is een leraar.
2. De man is een leraar en gelooft niet in god.

En de andere groep kreeg de volgende keuze:

Wat is waarschijnlijker?

1. De man is een leraar.
2. De man is een leraar en is een gelovige.

Iemand die oplet, zal opmerken dat in in beide gevallen optie 2 onlogisch is. De toevoeging over het al dan niet geloven beperkt de groep waaruit je kunt kiezen en dus is het minder waarschijnlijk dat de man uit het verhaaltje daar bij zit. Veel mensen zien dit echter niet en zouden door hun (onbewuste) vooroordelen de tweede optie waarschijnlijker vinden. Je zou op deze manier beter inzicht krijgen in wat mensen denken, dan door het ze gewoon te vragen.
Wat de onderzoekers nu vonden is dat dat effect sterker is als die toevoeging inhoudt dat de man in het verhaal een atheïst is. En dat zou dan aantonen dat immorele daden eerder toegeschreven worden aan atheïsten dan aan gelovigen. Het effect is niet in elk land even sterk:

Als het om de keuze gaat waarbij atheïsme als mogelijke eigenschap wordt geboden, trappen de proefpersonen in ongeveer 6 van de 10 gevallen in de logische valstrik, maar als het er om gaat of de man misschien een gelovige is, maar in 3 van de 10 gevallen. Of je daar meteen de conclusie uit kunt trekken dat atheïsten eerder als verdacht worden gezien dan gelovigen, vind ik niet helemaal vanzelfsprekend. Het is een beetje jammer dat er niet ook een groep meegenomen is die de volgende vraag zou hebben gekregen:

Wat is het waarschijnlijkst?

1. De man is een leraar.
2. De man is een leraar en is een gelovige.
3. De man is een leraar en gelooft niet in god

Dan had je namelijk een veel directere vergelijking kunnen maken. De onderzoekers deden wel een paar andere kleine controle-experimenten achteraf (niet vooraf geregistreerd), waarbij ze o.a. naar verschillende verwoordingen van de vraagstelling keken en naar minder heftige misdaden. Dat maakte allemaal niet zoveel uit, het verschil in effect blijft dan overeind.

De onderzoekers keken ook hoe het ligt als je alleen kijkt naar de proefpersonen die zichzelf als volstrekt niet gelovig zien:

Furthermore, we examined posterior model predictions for atheists (those rating their belief in God at 0 out of 100). Among atheists, our model predicts an overall conjunction error rate probability of 0.52 for atheist targets (95% HPDI 0.40, 0.64), but only 0.28 (95% HPDI 0.22, 0.33) for religious targets; relative risk is 1.91 (95% HPDI 1.41, 2.48) (posterior probability > 0.999). Effects hold even in highly secular countries such as Australia, China, the Czech Republic, the Netherlands and the United Kingdom: even atheists are predicted to intuitively associate serial murder more with atheists than with believers in these countries (all posterior probabilities exceeding 0.98)

Ofwel, ook atheïsten zien iemand die gruweldaden pleegt eerder als atheïst dan als gelovig. En dat is misschien wel het meest onverwachte resultaat van het onderzoek.

Aan de andere kant zie je ook het volgende:

Dus, hoe lager het zelfbenoemde geloof in hogere machten, des te kleiner lijkt de kans dat proefpersonen de logische valstrik niet doorhadden. Je zou kunnen zeggen dat de onderzoekers hebben laten zien dat atheïsten beter in logica zijn.

We moeten natuurlijk wel beseffen dat de hier gevonden verschillen gemaakt worden door mensen die op logisch denken, in ieder geval tijdens dit onderzoek, een onvoldoende hebben gescoord. En wat weten we nu eigenlijk over de gedachten van de deelnemers die voor de logisch correcte optie 1 gingen? Dat is wel de meerderheid in de steekproef. Misschien kozen ze voor optie 1 omdat ze de logica begrepen, of omdat ze geen verschil zagen en die optie toevallig aankruisten. Of misschien kozen ze ervoor terwijl ze zich betrapten op de gedachte dat ze optie 2 wel waarschijnlijker vonden, maar dat niet politiek correct vonden.
Ook is de representativiteit van de proefpersonen als zo vaak in psychologisch onderzoeken bedenkelijk, jonge vrouwen zijn zwaar oververtegenwoordigd en het merendeel studeert waarschijnlijk ook nog zelf psychologie.

Lees tenslotte even de laatste zinnen van het abstract:

Notably, anti-atheist prejudice was even evident among atheist participants around the world. The results contrast with recent polls that do not find self-reported moral prejudice against atheists in highly secular countries, and imply that the recent rise in secularism in Western countries has not overwritten intuitive anti-atheist prejudice. Entrenched moral suspicion of atheists suggests that religion’s powerful influence on moral judgements persists, even among non-believers in secular societies.

Wat is het waarschijnlijkst?

  1. Dit is opgeschreven door psychologen.
  2. Dit is opgeschreven door psychologen die nogal graag verstrekkende conclusies trekken uit cijfermateriaal dat heel wat minder eenduidig te interpreteren valt dan ze doen voorkomen en daarmee lekker in de media scoren.
  3. Dit is opgeschreven door psychologen die zich terecht zorgen maken over de bejegening van atheïsten wereldwijd.

De Reclame Code Commissie en gezondheidsclaims

wo, 09/08/2017 - 06:00

Je gezondheid is je kostbaarste bezit. Producenten en behandelaars bieden van alles aan om gezondheidsklachten te verhelpen, te verlichten of te voorkomen. Er zit echter veel kaf tussen het koren, waardoor de argeloze consument of patiënt regelmatig op het verkeerde been wordt gezet en veel geld betaalt voor waardeloze of zelfs gevaarlijke rommel. Regelmatig moet de Reclame Code Commissie (RCC) oordelen over allerhande claims die aan bepaalde producten of behandelingen worden verbonden. Een overzicht van de uitspraken van de afgelopen maanden.

Op 7 juni 2017 deed de RCC uitspraak over claims rondom de zogenaamde Oligoscan, een Raar Apparaat dat in de relevante Skepp-databank in de categorie ‘Harry Potter’ is ingedeeld. Uiteraard wordt er nogal wat beloofd: “OligoScan biedt u de mogelijkheid om met behulp van spectrofotometrie heel snel en eenvoudig de gehaltes te bepalen van mineralen, spoorelementen en toxische, zware metalen”. ‘Snel en eenvoudig’ betekent in dit geval dat het apparaat op vier plekken op de handpalm wordt gehouden. Binnen enkele minuten komen dan de meetresultaten binnen. Stichting Skepsis geloofde terecht niets van al deze beweringen, waarin ook kwistig werd gestrooid met termen als “uniek” en “waardevolle uitbreiding”. Hoewel de claims afkomstig waren van een BIG-geregistreerde arts, voerde deze nauwelijks verweer. Het verweer kwam erop neer dat de arts aangaf de apparaten zelf niet te verkopen of te ontwikkelen. Verder legde hij een certificaat over waaruit blijkt dat de Oligoscan een klasse IIa medisch hulpmiddel is. Dat zegt echter alleen iets over de veiligheid (IIa = laag risico), niets over de werking. Gelet op dit nauwelijks relevante verweer had de RCC weinig moeite de reclame als misleidend en daarmee oneerlijk aan de merken.

Ook reclame voor een neefje van de Oligoscan, de Vitatec Global Diagnostics, werd als misleidend en oneerlijk aangemerkt. Dat behoeft nauwelijks verbazing te wekken, want reclames voor dit Rare Apparaat zijn al meerdere malen afgekeurd (zie hier en hier). Ook nu weer werd een “uniek meetsysteem” aangeprezen, dat “de energetische structuren van het lichaam op veilige en nauwkeurige wijze” zou kunnen meten. Het meest wezenlijke verschil met de Oligoscan lijkt te zijn dat de vermeende meting nu niet via de handpalm, maar via de enkels verloopt. Verder zijn beide apparaten in hun metingen net zo betrouwbaar als het opgooien van een muntje of het lezen van tarotkaarten. Het is jammer dat de RCC nog steeds geen reden ziet de Autoriteit Consument en Markt (ACM) over dit soort apparaten in te lichten. De ACM kan, in tegenstelling tot een zelfreguleringsorganisatie als de RCC, in principe sancties opleggen.

Gevaarlijke kwakzalverij

De RCC blijft gelukkig heel kritisch als het gaat om claims van homeopaten, CEASE-therapeuten en antivaccinatiegelovigen. Zie eerder hier, hier en hier. Eind mei van dit jaar deed de RCC uitspraak in twee zaken over claims van therapeuten die het alle drie zijn (hier en hier). De claims gingen vooral over homeopathische immunisatie als – zeer onverantwoord, want onwerkzaam – alternatief voor vaccinatie, over het ‘ondersteunen’ van reguliere vaccinatie met homeopathie en over allerhande verzonnen gevaren van vaccinatie, zoals de allang weerlegde link tussen vaccinatie en autisme. In het kader van de CEASE-therapie werd uiteraard weer beweerd dat autisme, veroorzaakt door vaccins, succesvol met deze therapie behandeld kan worden. De RCC liet er weinig van heel. Kort samengevat waren sommige uitlatingen – met name die voor de ‘homeopathische vaccins’ – in strijd met de Geneesmiddelenwet. Andere waren misleidend en oneerlijk. Ook constateert de RCC dat er op diverse plaatsen aan bangmakerij wordt gedaan en ook dat is volgens de Nederlandse Reclame Code niet toegestaan.

Een klacht van een wetenschapper over reclame voor het boek KANKER: Oorzaak en Voorkoming werd echter afgewezen. Het boek (of boekje, het is maar 56 pagina’s) is blijkens de uitspraak geschreven door een aanhanger van onder meer de theorieën van Tullio Simoncini, een veroordeelde en uit zijn beroep gezette Italiaanse arts die gelooft dat kanker een schimmel is. De RCC vindt dat de reclame voor het boek door de beugel kan. “Dat klaagster kritische kanttekeningen heeft bij de inhoud van dit boek, betekent nog niet dat de bestreden uitingen in strijd met de NRC zijn”, aldus de Commissie.

Andere gezondheidsmeuk

Een kritische consument diende een klacht in over de website www.foreverliving.com, waarop reclame werd gemaakt voor Forever Aloe Vera Gel, Forever Gingko Plus, Forever Gin Chia en Forever Garcinia Plus. De Aloe Vera Gel zou de immuniteit verhogen, de spijsvertering stimuleren en voor een fitter gevoel zorgen. Bij gebrek aan onderbouwing zijn deze claims echter misleidend, aldus de RCC. Het laatstgenoemde product - Garcinia Plus – zou het hongergevoel remmen en zorgen voor verminderde opslag van vet in vetweefsel. Ook die claims zijn bij gebrek aan onderbouwing misleidend. Bij de Gingko Plus en Gin Chia gaat de RCC nog een stap verder. De bewering dat Gingko Plus het geheugen ondersteunt, is in strijd met de wet, want in strijd met EU-Claimsverordening. Ten slotte zou de Gin Chia ook allerhande gezondheidsvoordelen hebben: het product zou bijdragen aan de natuurlijke afweer en de goede werking van het immuunsysteem, geheugenprestaties ondersteunen en bijdragen aan behoud van een optimale conditie. Bij de RCC blijft er niets van deze claims over. Sommige zijn in strijd met de wet, andere misleidend en oneerlijk.

En wat dacht u van 100% biologische Arganolie als “cosmetisch wondermiddel” tegen uw acne, eczeem, droge huid, striemen, rimpels en cellulitis? De RCC is streng voor de adverteerder, want zij kwalificeert deze beweringen deels als reclame voor een geneesmiddel, namelijk voor zover zij de aandoeningen acne en eczeem betreffen. Omdat voor de Arganolie uiteraard geen handelsvergunning ingevolge de Geneesmiddelenwet is verleend, is de reclame in zoverre in strijd met de wet. Dat betekent niet dat de claims met betrekking tot droge huid e.d. wel toelaatbaar zijn, want er is ook nog een Reclame Code Cosmetische Producten. Die eist dat beweringen over de heilzame werking van cosmetische producten voldoende onderbouwd worden. Daarvan is hier geen sprake, zodat ook het niet-medische deel van de reclame niet door de beugel kan.

In de wat meer absurde sfeer komen we bij een reclame voor therapeutische compressiesokken. Die zouden “spataders, vervelende pijntjes, krampen, reisbenen en zwellingen” voorkomen en verminderen, en daarnaast blessures voorkomen en de bloedsomloop verbeteren. Verkrijgbaar in twee kleuren, want het oog wil ook wat. Klager (of klagers, want er zijn twee uitspraken) sprak gekscherend van reclame voor ‘kletskousen’. De absurditeit van deze zaak zit wellicht niet eens zozeer in de claims ten aanzien van de sokken als wel in het verweer van de adverteerder. Die verwees slechts naar de website van A. Vogel, waarop kennelijk een uitgebreid betoog over de gezondheidsvoordelen van de sokken staat, en naar een onderzoek dat men tegen betaling van 43 euro kan ontvangen. De RCC is onverbiddelijk: dit is geen serieus verweer, en bij het ontbreken van echte argumenten zijn de claims te absoluut, en daardoor misleidend en oneerlijk. Een reclame voor gelsokken “verrijkt met jojoba olie, olijfolie, vitamine E en lavendelolie” mocht daarentegen wel. De bewering dat die in 20 minuten een zacht babyhuidje opleveren acht de RCC een vorm van toegestane overdrijving.

En dan is er nog een reclame voor een satijnen beauty skin care kussensloop. Het kussensloop zou onder meer de talgproductie reguleren en de strijd aangaan met acne en onzuiverheden. Het is verkrijgbaar in meerdere kleuren. Dat zal meteen het grootste voordeel zijn, want aan degelijke onderbouwing kwam de adverteerder niet echt toe. Die lichtte slechts toe hoe hij zijn matrassen test. De (vermeende) werking van het wonderkussensloop is daarmee natuurlijk niet aannemelijk gemaakt, wat de reclame misleidend en daarmee oneerlijk maakt, aldus de uitspraak. Dezelfde adverteerder maakte, het zal geen verbazing wekken, ook reclame voor matrassen, meer in het bijzonder medisch traagschuim pocketvering matrassen met 7-comfortzones. Je zal er best goed op kunnen slapen, maar kreten als “Aangeraden door medisch experts” en ““Nooit meer last van een slechte nachtrust, transpiratie en eventuele rug- of gewrichtsklachten” gaan allemaal veel te ver, aldus de RCC. Omdat het om een nogal hardleerse adverteerder gaat (Koopjedeal.nl) knoopt de RCC er ook meteen maar een Alert aan vast.

Ten slotte toont de RCC geen genade voor reclame voor chakra healing armbanden. De armbanden zouden helpen bij emotionele en lichamelijke klachten (niet nader gespecificeerd). Opvallend is dat de adverteerder geen zin had om inhoudelijk op de vermeende werking van de armbanden in te gaan. Dat zou immers betekenen dat “de zeven chakra’s gedetailleerd beschreven moeten worden, evenals de impact van  deze chakra’s op zowel mentale als lichamelijke functies”. Dat zou de gebruiksvriendelijkheid van de website niet ten goede komen. Klager moest de klantenservice maar bellen. Met zo’n verweer kom je echter niet weg bij de RCC, die de uitlatingen wegens gebrek aan onderbouwing als misleidend en oneerlijk wegzet.

Kennismaken met Jeroen Geurts

ma, 07/08/2017 - 06:00

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Medisch Contact van 20 juli ruimde maar liefst 5 pagina’s, waaronder de coverfoto, in voor een ‘zomer-interview’ van Henk Maassen met Jeroen Geurts. Een snelle blik op het bijgeleverde CV maakt duidelijk dat het om een bijzonder persoon gaat: opgeleid als neurobioloog, nu MS-onderzoeker, lid van de KNAW, hoogleraar aan de VU, sinds 2016 columnist van NRC-wetenschap en sinds dit jaar bestuursvoorzitter van ZonMw. En nog maar 41 jaar oud. Zijn voorganger bij ZonMw was Pauline Meurs en deze had een uitgesproken pro-alternatief profiel met haar liefde voor pluriforme wetenschap en haar onwil om ook maar iets te ondernemen tegen de diverse ZonMw-signalementen over ‘complementaire geneeswijzen’, een onwil die haar de Meester Kackadorisprijs 2015 opleverde.

Zou Geurts die koers voortzetten of slaagt hij erin die broeierige initiatieven de kop in te drukken? Op een beantwoording van die vraag zullen wij nog even moeten wachten: dat onderwerp komt in het interview niet aan de orde. Vanuit mijn eigen preoccupaties was ik verder benieuwd naar zijn opvattingen over alternatieve geneeswijzen, over modeziekten en over de invulling van zijn NRC-column.

Over zijn uitverkiezing als NRC-columnist: zou hij als opvolger van Piet Borst, die die plek 20 jaar geleden van wijlen Dunning overnam, op die invloedrijke plek in de NRC wel een unverfroren regulier standpunt gaan innemen? Beide eminente voorgangers deden dat zeker wel. Ik werd bij het lezen van de inleidende woorden in het interview op dit punt enigszins gealarmeerd door de aankondiging dat hij ‘verklaard anti-reductionist’ is. Dat deugt natuurlijk niet, want wetenschap, zeker de medische wetenschap, is weinig anders dan reduceren. Van uiterlijke kenmerken naar DNA, van plantaardige stoffen tot een werkzaam molecule en van onduidelijke loopstoornis tot de diagnose MS: het is allemaal reductie! Later in het interview bleek Geurts hier vooral de psychiatrie en de overschatting van MRI-beeldvorming in die discipline op het oog te hebben. Op liefde voor die ‘holistische’ alternatieve geneeswijzen konden wij hem gelukkig niet betrappen.

Wij lazen ook dat hij enkele jaren geleden nog krachtig stelling had genomen tegen alternatieve geneeswijzen, maar - daarover op de vingers getikt door een VU-filosofe - zich in de filosofie was gaan verdiepen. Hij noemt daarbij het begrip ‘paradigma-shift’ van Kuhn, in de beginjaren van de alternatieve geneeskunde steevast aangeroepen om het ontbreken van wetenschappelijk bewijs te disculperen, gelukkig nog net niet. Zijn afkeer van reductionisme in de psychiatrie is natuurlijk terecht, want ons geestelijk leven is veel te gecompliceerd om gereduceerd te kunnen worden tot stoornissen in de neurotransmitters. Ook geeft hij de overschatte Dick Swaab even een veeg uit de pan: ‘Wij zijn niet ons brein, wij hebben een brein’. Volkomen juist. Hij zorgde ervoor dat er aan de VU naast hem een hoogleraar filosofie van de neurowetenschappen werd aangesteld. De confrontatie met de beperkingen van de neurowetenschap terzake van het stof-geest probleem maakt zo’n leerstoel natuurlijk opportuun, want dat probleem zal wetenschappelijk voorlopig nog niet worden opgelost. Hier past bescheidenheid en onderzoekers die zich op dat probleem stortten werden er in het lab van Watson en Crick zelfs van verdacht aan een vroeg stadium van de ziekte van Alzheimer te lijden. Het is meer voer voor filosofen.

Een echt ernstige uitglijder maakt Geurts als hij stelt overeenkomsten te zien tussen MS en het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS). In beide gevallen zou er schade aan de grijze stof optreden, waarbij er bij MS een massale immunologische reactie volgt, terwijl die bij het CVS zou ontbreken. Hij mag CVS graag betitelen als ’MS-light’. Gelukkig wordt hem dat, zo zegt hij zelf, door zijn vakbroeders niet in dank afgenomen, want hij zou toch moeten weten dat de speurtocht naar een somatische afwijking bij die diagnose vruchteloos is gebleven en als afgesloten moet worden beschouwd. Het betreft een zogenaamd ‘functional somatic syndrome’ (Wessely) en Geurts’ suggestie dat er een organische afwijking in het spel is is zeer lichtvaardig en contra-therapeutisch. Deze patiëntencategorie wil niets liever dan hun kwaal als een lichamelijke afwijking erkend krijgen en de losse opmerking van Geurts zal zeker zijn weg vinden naar de CVS-lijders, die daardoor minder vatbaar worden voor de enige therapievorm, die enig succes bij deze aandoening kan claimen: cognitieve gedragstherapie. Als onze overijverige jonge professor daarvoor de tijd kan vinden zou hij zich toch eens wat nader in deze materie moeten verdiepen.

De linke weekendbijlage (31-2017)

za, 05/08/2017 - 06:00


Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

De linke weekendbijlage (29-2017)

za, 22/07/2017 - 06:00


Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

Opgelicht door chicolate

zo, 16/07/2017 - 06:00

Chicolate: "Echte ‘down-to-earth’ chocolade met een sprankje licht om je te helpen je innerlijk te versterken." Klinkt interessant, nietwaar? Even kijken wat dat voorstelt.

 

Op de website van de dame die dit bedacht heeft, Joanne van Wijgerden, komen we meer te weten. Ik citeer wat zinnen die duidelijk maken waar we hier mee te maken hebben:

Chi + Chocolade = Chicolate

Kijk dat is heldere koek! Weten we in ieder geval waar de naam vandaan komt. Heel origineel bedacht natuurlijk, maar wie zich afvraagt waarom het niet "Chi +Chocolade = Chicolade" is geworden, moet bedenken dat de website chicolade.com al voor iets anders in gebruik was, maar misschien duidt het stiekem ook nog ergens anders op.

Die chi is de denkbeeldige energie die je tegenkomt bij oosterse bezigheden als acupunctuur, enzo. Dat stroomt traditioneel volgens even denkbeeldige kanalen in je lichaam, de meridianen. In India doen sommigen ook aan denkbeeldige puntjes op het lichaam, de chakra's. Beide landen en culturen liggen van ons uit gezien ongeveer in dezelfde richting, dus is er geen enkel probleem om het allemaal lekker te mengen. De chi stroomt dus voor het gemak via de chakra's.
Moet je alleen nog iets verzinnen om die chi middels een voedingsproduct te beïnvloeden. Liefst met iets dat mensen lekker vinden, want dat verkoopt makkelijker, chocolade bijvoorbeeld. Voor het volgende stukje van puzzel kijken we nog iets verder oostelijk, naar Japan. Daar plukken we wat van Masaru Emoto om in de mix te gooien:

De Liquid Light Frequencies zijn letterlijk licht opgeslagen in water. Massuru Emoto heeft met zijn fotografie van bevroren waterdruppels aangetoond dat water waarop gemediteerd wordt, licht uitstraalt en een hele fijne geometrische vorm krijgt.
De Liquids ontstaan door het creëren van een specifieke lichtgeometrie met klank en geavanceerd bewustzijn. Het is eigenlijk wetenschap uit de toekomst.

"Wetenschap uit de toekomst", tsjongejongejonge! En dat heeft mevrouw Van Wijgerden dan toch maar mooi nu al voor ons in die chocolaatjes van haar weten te proppen! Voor het aanbrengen van deze frequenties in een licht alcoholische oplossing en vervolgens de chocolade, doet ze trouwens beroep op de Hahnemann apotheek. Dat is verstandig, want homeopaten weten wel hoe ze de meest bizarre zaken opgelost krijgen; bekende voorbeelden zijn hun remedies gebaseerd op de Berlijnse Muur of de T-Rex.

Het is natuurlijk voor ons soort consumenten, dat nog met het denkraam in het heden vertoeft, allemaal onbegrijpelijke nonsens. Hier kunnen wij geen chocola van maken. Maar de volgende alinea maakt veel duidelijk:

Deze lichtgeometrie heeft een positieve uitwerking op onze emoties, gedachtes en het fysieke lichaam en helpt ons nieuwe keuzes te maken over wat ons gevoel bepaalt. Door de Liquids in te nemen via chocola word je systeem letterlijk opgeschoond en ‘opgelicht’.

Kijk dat snap ik dan weer wel enigszins. Bij iets letterlijk nemen, moet je natuurlijk die aanhalingstekens laten vervallen, dat zijn immers geen lettters. Het lijkt me de kern van de zaak. Hoe het werkt doet er immers niet zoveel toe, het eindresultaat is het enige wat telt. Opgelicht. Letterlijk.

Wie zich ook letterlijk wil laten oplichten, kan voor deze Chicolate in 14 verschillende combinaties van Liquid Light Frequencies en smaakjes terecht bij een verkoopadres bij u in de buurt. Vooral bij een keten als Simon Levelt, die zich beroept op ongeëvenaard vakmanschap, moet u haast wel kunnen slagen. Ik raad u aan om bij de verkoper wel eerst om uitgebreide uitleg te vragen. Dat voegt vast iets toe aan de hele ervaring. Al was het maar om te kijken wie het langst zijn lach in kan houden. Succes!

Lang leven door koffie. Hoeveel scheelt het dan?

wo, 12/07/2017 - 13:55

‘Jaja lieve mensen,’ twitterde wetenschapsjournalist Maarten Keulemans van de Volkskrant dinsdagochtend, ‘hebben wij zomaar ook eens een koffiegoedvooru’tje. Wel met goede nieuwsaanleiding, natuurlijk.’ Hij wil maar zeggen — laat al die andere kranten maar knoeien, als wij erover schrijven, deugt het wel. Ten bewijze had hij ook een plaatje gemaakt van het betreffende stuk in de krant, waarin direct de zin opviel: ‘Nieuw zijn de opgetogen berichten over koffie niet.’

Dat stuk was afkomstig van Keulemans’ collega Ellen de Visser, en dat de andere Volkskrant-journalisten het al even goed nieuws vonden, blijkt wel uit het feit dat het meteen op de voorpagina werd aangekondigd, pal naast Arnon Grunberg: ‘Gezondheidswinst koffie, drie koppen optimaal’. Journalisten schijnen nogal koffieleuten te zijn.

Journalisten wordt ook met de paplepel de regels voor een goed journalistiek bericht ingegoten, van oudsher samengevat als de ‘5 W’s en een H’: wat, waar, wanneer, wie, waarom en hoe. Als ten minste die vragen in het bericht zijn beantwoord, kan de lezer zich een redelijk beeld vormen van wat er is gebeurd. Maar de wetenschapsjournalistiek kent daarenboven ook nog haar eigen ‘5 W’s en een H’. Daarvan is veruit de belangrijkste de H: hoeveel scheelt het dan? Of, anders gezegd, hoe groot is het effect werkelijk, hoeveel moeten we ons van het nieuws aantrekken?
Helaas laat het stuk van De Visser ons hier geheel in de steek. Sterker, er wordt in het complete stuk geen enkel getal genoemd, behalve die bovenmaatse ‘3’ in de pull quote: ‘3 koppen koffie per dag geven optimaal positief effect op de gezondheid en de levensverwachting’. Plus de imposante aantallen proefpersonen die aan de studies meededen: een half miljoen volwassenen uit tien Europese landen (waaronder Nederland). Maar de vraag hoeveel het dan scheelt, die drie koppen koffie, blijft onbeantwoord.

Koffieconsumptie verschilt enorm per land

Wie daarover meer wil weten, zal zich in het oorspronkelijke wetenschappelijke artikel moeten verdiepen, en moeten hopen daar wat meer over de effectgrootte en risicoverlaging te vinden. Gelukkig meldt De Visser dat het artikel is verschenen in het vakblad Annals of Internal Medicine, en daar blijkt het artikel inderdaad voor het luttele bedrag van 32 dollar te koop — het nalezen van de wetenschappelijke literatuur loopt voor lieve mensen snel in de papieren. (Er is ook sprake van Amerikaans koffieonderzoek in hetzelfde nummer, maar dat kost nog eens 32 dollar.)
Het artikel, ‘Coffee drinking and mortality in 10 European countries’, kent maar liefst 48 auteurs; de twee belangrijkste zijn Marc Gunter en Neil Murphy. Volgens de onderzoekers is ‘het verband tussen koffieconsumptie en sterfte in verschillende Europese landen met verschillende manieren van koffiezetten’ nog steeds onduidelijk, dus wilden zij ‘bekijken of koffieconsumptie verband houdt met sterfte door alle oorzaken en door afzonderlijke oorzaken.’ Het is inderdaad niet voor het eerst dat er een verband tussen koffie en sterfte wordt gezocht: wie op Pubmed ‘coffee’ en ‘mortality’ intikt, wordt overspoeld door een vloedgolf aan grote en kleine onderzoeken. Die onderzoeken kunnen bovendien op steeds andere manieren bij elkaar worden gezet, en die leveren dan steeds weer nieuwe wetenschappelijke publicaties. Nieuws zijn de bevindingen allang niet meer.

En om meteen nog maar een mogelijk misverstand uit de weg te ruimen: of koffie de oorzaak van hogere of lagere sterfte is, is niet onderzocht, er is alleen gekeken of er een verband was tussen koffie drinken en sterfte. Lees de kop boven het stuk van De Visser nog even terug. Er was toch genoeg ruimte — drie kolom, twee regels, een chapeau — om het goed te doen?
Belangrijker is, dat de onderzoekers voor het beantwoorden van hun vraag iets onverwachts doen. Zij kijken niet naar de kopjes koffie die mensen in verschillende landen drinken, zij kijken naar de kopjes koffie die mensen drinken in vergelijking met andere mensen in hun land. Dus Denen ten opzichte van andere Denen, Spanjaarden ten opzichte van andere Spanjaarden, enzovoort. Vervolgens worden zij per land in vijf groepen ingedeeld: nooit-drinkers, en dan vier ongeveer even grote groepen naar consumptie. Dat leidt tot de merkwaardige figuur dat Denen worden ingedeeld in vier groepen met 0, 500, 900 en 1300 milliliter koffie per dag als grenzen, en Spanjaarden in 0, 50, 105 en 196 ml/d. De grootste koffieleut in Spanje drinkt nog niet de helft van de kleinste in Denemarken. Dan worden die ‘land-kwartielen’ bijeengeveegd tot vier Europese kwartielen en geanalyseerd. Op die manier hopen de onderzoekers waarschijnlijk te corrigeren voor de verschillende zet- en drinkgewoontes in de verschillende landen, maar het maakt de interpretatie van de gegevens er niet eenvoudiger op. (Voor de berekeningen zijn zoveel mogelijk precies gelijke mannen en vrouwen genomen, dus die even oud zijn, hetzelfde wegen, eten, bewegen, roken, drinken, dezelfde opleiding hadden enzovoort — of je daarmee alles kunt vangen, blijft altijd de vraag.)

Minder sterfte als er maar koffie wordt gedronken

Maar inderdaad, als we alle sterfte samen nemen, zien we bij mannen een verlaagde sterftekans van 12 procent in het hoogste kwart vergeleken met nooit-drinkers, bij vrouwen van 7 procent. Het gekke is echter dat het effect, zeker bij vrouwen, ook al optreedt in het laagste kwart: daar is bij beide geslachten de sterfte al met 6 procent verlaagd. De hoeveelheid koffie doet er kennelijk niet zoveel toe, als er maar koffie wordt gedronken. Kankersterfte bij de mannen is in het hoogste kwart zelfs met 1 procent verlaagd en in het laagste met 8 procent, bij vrouwen in het hoogste met 12 procent verhoogd en in het laagste met 0 procent. Dat laatste komt vooral door, zo zeggen de onderzoekers, de hoge sterfte aan ovariumcarcinoom (21 procent verhoogd in het laagste kwart, 31 procent in het hoogste kwart), maar ze doen dit, in tegenstelling tot de verschillen die ze wel verwachten, af als een ‘onechte’ bevinding. Het lijkt me wel een opmerking in de krant waard.

'Drie koppen koffie per dag drinken' is de belangrijkste boodschap die bij journalisten is blijven hangen

Evenals trouwens de merkwaardige verlaging van zelfmoord onder koffieleuten: onder de koffieleuten met 25 procent, in de wat minder gulzige groepen zelfs met 36 procent. Het is de sterkste daling in alle sterftecategorieën op ingewandsziekten na. Dat lijkt me ook wel een opmerking waard: als we het onderzoek serieus nemen, daalt voor elk kopje koffie dat een man per dag meer drinkt, de kans op zelfmoord met 10 procent. Dat drie koppen per dag ‘optimaal positief effect’ geven, lijkt een gevaarlijk advies.

Wat leveren die drie koppen per dag u nu op?

Intussen willen we nog steeds weten hoeveel die drie koppen per dag nu werkelijk schelen. Met die indeling in kwarten komen we niet veel verder, maar het artikel zegt er gelukkig wel iets over — zeer terloops, en zonder verdere tabellen of toelichting, alsof het slechts bijzaak was (‘data not shown)’. Er staat, vrij vertaald: het sterfterisico onder mannen die drie of meer koppen per dag drinken, was 18 procent lager dan onder niet-drinkers, onder vrouwen 8 procent. (Niet ‘drie’, maar ‘drie of meer’.) Om uit te rekenen hoeveel het werkelijk scheelt, hoeven we nu alleen nog maar te weten wat de sterftekans van mannen en vrouwen in Nederland is. De deelnemers waren bij aanvang van de studie rond de 50 jaar oud, en het onderzoek duurde 16 jaar, dus zullen we daarvan uitgaan.
Volgens het CBS overlijden van 10 000 mannen van vijftig jaar er 1835 binnen 16 jaar. Dat zijn natuurlijk zowel koffie- als theedrinkers, dus we zullen wat met de natte vinger iets naar boven afronden (*), en een sterftekans van 19 procent nemen onder niet-koffiedrinkers. Met koffie daalt die sterftekans met 18 procent, dus komen we uit op 0,81 maal 19 is 16 procent. Anders gezegd: er overlijden onder 100 koffieleuten niet 19 mannen in 16 jaar, maar slechts 16 — een willekeurige vijftigjarige koffiemijder die in het goede nieuws aanleiding ziet toch maar fors aan de koffie te gaan, verhoogt zijn kans om niet voor zijn pensioen dood te gaan ruwweg van 81 procent naar 84 procent.
Ook voor vijftigjarige vrouwen scheelt het. Van hen overlijdt afgerond 12 procent binnen 16 jaar, dus dat komt uit op minder dan 1 sterfgeval besparing binnen 16 jaar. Koffie past in een gezond leefpatroon, zullen we maar zeggen.

Dat was de H. Wie meer over de 5 W’s van de wetenschapsjournalistiek wil weten, zou bijvoorbeeld de cursus van de SCW in Amsterdam kunnen volgen. Daar is ook Maarten Keulemans een gewaardeerd docent.

* Verbetering 13/7/17: De afronding voor de niet-koffiedrinkers en -drinksters in de berekening van het sterfterisico kan beter omhoog dan omlaag.

Gij zult niet afkorten

vr, 07/07/2017 - 06:00

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

In de geneeskundige praktijk en literatuur wordt frequent gebruik gemaakt van afkortingen. Dat gebruik is niet onomstreden en recent verscheen in Medisch Contact weer eens een serieuze kritiek op het vele gebruik van afkortingen en werd er gepleit voor afschaffing ervan. In het archief van dit artsenblad zijn vrijwel jaarlijks brieven en artikelen te vinden, waarin bezwaar wordt aangetekend tegen het alsmaar toenemend aantal afkortingen, waarvoor met name in specialistenbrieven vaak geen uitleg van de afkorting te vinden is. Ten onrechte veronderstellen deze specialisten dat huisartsen en collega’s met een andere specialisatie deze afkortingen wel kennen.

Ingewikkeld wordt het ook als een en dezelfde afkorting meerdere betekenissen kan hebben, zoals regelmatig voorkomt. Curieus was het toen in 1990 de homeopathische artsen zich plotseling Homeopathische Specialisten Vereniging gingen noemen, zonder zich te realiseren dat elke normale arts weet dat deze afkorting reeds lang staat voor Herpes Simplex Virus (verwekker van de koortslip en de herpes genitalis), HSV. De Specialisten Registratie Commissie verbood deze pretentieuze naamgeving en de ‘HSV’ trok zijn drol in en werd VHAN.

Palazzo Pubblico, Siena

Niet alleen in de geneeskunde ook in geheel ander verband kunnen afkortingen voor verwarring zorgen. Zo werd ik – hoewel ik als katholiek opgevoede jongeman wellicht beter had moeten weten – tijdens mijn recente bezoek aan Siena (Italië) geïntrigeerd door de afkorting IHS, die op talrijke openbare gebouwen staat, vaak opgenomen in het beeld van de zon, zoals o.a. op de Palazzo Pubblico. Die IHS kwam ik ook tegen op de talrijke schilderijen met geschilderde scenes uit heiligenlevens zoals aanwezig in de rijke pinacotheek van Siena. De betekenis van de afkorting, die ik wel kende uit mijn roomse jeugd waarin hij ook dominant aanwezig was, was mij evenwel onbekend en de suppoosten van de pinacotheek konden mij ook niet echt verder helpen.
Na thuiskomst leverde enig speurwerk de volgende resultaten op. Het IHS-monogram dateert al van de hoge middeleeuwen en zou afgeleid zijn van het Griekse (ΙΗΣΟΣ): Iota, Eta en Sigma. Omdat niet iedereen besefte dat het oorspronkelijk Griekse letters zijn en dat de letter H in het Grieks een E is, bleek het monogram raadselachtig geworden. Dit maakte de weg vrij voor het bedenken van andere verklaringen waarbij het monogram een afkorting werd voor een Latijnse zinsnede. De meest gangbare varianten hiervan zijn: Iesus hominum salvator (Jezus de redder der mensen) en In hoc signo (In dit teken (zult gij overwinnen)), als verwijzing naar de droom die de Romeinse keizer Constantijn de Grote gehad zou hebben en die leidde tot zijn bekering.

Het monogram wordt ook gebruikt als logo van de katholieke orde der jezuïeten, sinds de stichter van de orde, Ignatius van Loyola, het als zijn zegelmerk koos. Zij gaven er ook enkele nieuwe betekenissen aan: Iesum habemus socium (Wij hebben Jezus als metgezel) en Iesu humilitas societas (De nederige sociëteit van Jezus). Hiertegenover meldt Wikipedia ook staan enkele spottende interpretaties: Iesuitae habent satis (De jezuïeten hebben genoeg) en Iesuitae hominum seductores (De jezuïeten [zijn] verleiders van mensen).
Ook de huidige paus nam het IHS-monogram op in zijn wapen, hetgeen samenhangt met zijn lidmaatschap van de jezuïetenorde. Wikipedia wijst nog op een laatste alternatieve betekenis waarmee het IHS-monogram niet verward mag worden: Institute for Housing and Urban Development Studies: het internationale instituut voor stedenbouwkunde en stedelijke ontwikkeling en stadsvernieuwing van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dit instituut zal dus wel niet zijn opgericht door katholieken. Een door Wikipedia niet genoemde betekenis van de afkorting IHS werd ooit aangedragen door de tot het katholicisme bekeerde schrijver Gerard Reve. Hij wist het wel: de afkorting staat voor niets anders dan voor Individuele Huur Subsidie. Ik val Gerard Reve niet graag af, maar tegen zijn verklaring pleit natuurlijk wel dat het IHS-monogram wel te vinden is op kerkgevels, biechtstoelen, bidprentjes, kazuifels en altaren maar daarentegen op geen enkele stadhuisgevel in ons land te zien is.

Dikmakende bubbels?

wo, 05/07/2017 - 06:00

Dat veel frisdrank drinken niet zo'n geweldig idee is als je je gewicht binnen de perken wil houden, is wel bekend, er zit meestal nogal wat suiker in. Zelfs light frisdranken zijn verdacht, want je lichaam zou bij het zien van het drankje een suikerboost verwachten, maar omdat die dan uitblijft, ga je meer andere zaken nuttigen. Maar nu zou ook het koolzuur in frisdranken al misse boel zijn. Tenminste, als we af mogen gaan op onderzoek van de Birzait Universiteit in Palestina.

Het gaat allemaal om dit artikel in Obesity Research & Clinical Practice (Elsevier): Carbon dioxide in carbonated beverages induces ghrelin release and increased food consumption in male rats: Implications on the onset of obesity van Dureen Samandar Eweis, Fida Abed en Johnny Stiban.

Wat hield het onderzoek samengevat in? Vier groepen ratten kregen verschillende dranken voorgeschoteld: kraanwater, frisdrank met prik, light frisdrank met prik, of frisdrank (met suiker) waar de prik was uitgehaald. Eten mochten de proefdieren naar believen. Resultaat na 110 dagen: de beestjes die drank met bubbels hadden gekregen wogen gemiddeld 450 gram en in de groepen op kraanwater of ontprikte frisdrank wogen ze gemiddeld 350 gram. Eh? Ja, zo lijkt het er opeens op dat koolzuur de grote boosdoener is qua dikmaken en niet de suiker. Verrassend.

In mei dit jaar ging het nieuwtje rond in de Engelstalige media met het soort koppen dat we daarbij kunnen verwachten: Fizzy water could cause obesity by encouraging you to eat moreEAU DEAR Fizzy water could make you FAT, reveal scientists…and you could be better off drinking ‘flat’ sugary drinksFizzy water could be making you fat – here's how.
De Volkskrant liet internist-endocrinoloog Aart Jan van der Lelij aan het woord. Van der Lelij is gecharmeerd van de studie, die netjes opgezet lijkt. Het zou allemaal draaien om het hormoon ghrelin. De onderzoekers deden ook metingen aan de ingewanden van (andere) ratten die kort nadat ze gedood werden met de vier soorten drank werden behandeld.  Ze laten zo zien dat dat hongerhormoon toenneemt bij het 'nuttigen' van koolzuurhoudende dranken. Hoger ghrelingehalte, meer honger, meer eten als dat voorhanden is, en dus wordt je dikker. Klinkt bijelkaar best plausibel. Hoe het koolzuur zorgt voor meer ghreline, dat is nog niet duidelijk. Van der Lelij vindt de geopperde verklaring in het artikel - de maag zou worden uitgerekt door het koolzuur - echter niet zo voor de hand liggend.

In de meeste nieuwsberichten over dit onderzoek wordt terecht opgemerkt (meestal door geraadpleegde experts) dat het gaat om een studie met ratten en dat je de resultaten niet zomaar kunt vertalen naar mensen. Ook wordt er gerept van andere oorzaken die het gewichtsverschil kunnen verklaren, verschil in beweging, ander dieet. Maar in het artikel zijn daarvoor geen directe aanwijzingen te vinden. Wel andere zaken die opvallen, daarover zo meteen meer. En in de studie staat ook een experiment beschreven met 20 mannelijke studenten die de verschillende drankjes te drinken kregen. Ook bij hen werd een hoger ghrelingehalte gevonden als ze de dranken met koolzuur hadden genuttigd.

Het blijkt weer eens de moeite waard het artikel zelf te lezen en niet alleen het abstract. Wie dat doet komt meteen al tot de ontdekking dat het om maar 16 ratten gaat. Vier per groep! Alleen in de berichtgeving van The Independent zag ik dit vermeld. Dit lage aantal weerhield de onderzoekers niet om standaard statistische tests (ANOVA) te gebruiken om daar hun diverse significante verschillen mee te vinden. Hier had toch wel even uitgelegd mogen worden waarom het gebruik van deze test gerechtvaardigd zou zijn. En welk enorm effect dachten ze van te voren wel niet te vinden als ze met zo weinig proefdieren zijn gestart?
Het is een ook wel een beetje apart dat in de vrij toegankelijke samenvatting wel het aantal menselijke proefpersonen staat (terwijl dat eerder een matig opgezet experimentje voor erbij lijkt te zijn), maar dus niet het aantal proefdieren in het hoofdexperiment.

De gewichtstoename van de ratten laat ook wat merkwaardigs zien. Volgens het artikel werden ze zolang experiment duurde elke dag gewogen. De grafiek (A) laat dan sowieso niet alle data zien (klik voor vergroting), er missen nogal wat punten zo tussen dag 25 en 45.

Wat ook opvalt is dat de groep van de ontprikte frisdrank tot tweemaal toe een behoorlijke gewichtsafname doormaakte. Wat zou daar de oorzaak van kunnen zijn? Misschien klopt de hele grafiek wel niet, omdat er ook data lijkt te missen. Ik heb de corresponderend auteur via e-mail gevraagd hoe dit zit (nadat ik iets eerder al anoniem via PubPeer een paar vragen had neergelegd), maar die reageert vooralsnog niet.

Bij nog een keer lezen vielen meer zaken op. Raar is namelijk dat de gepresenteerde resultaten die van dag 110 zijn, terwijl je toch de indruk krijgt als je het artikel leest, dat het experiment een jaar duurde. Er staat in ieder geval in dat de groepen gevormd werden toen de ratten (afkomstig van twee worpen) 23 dagen oud waren, dat er na zes maanden in het experiment bloed werd afgenomen, en dat na afloop van het experiment (na 1 jaar) de ratten werden gedood om hun levers te kunnen onderzoeken op vervetting.
Uit het artikel maak ik ook op dat de ratten per groep in een kooi zaten. Er wordt namelijk gesproken over de gemiddelde hoeveelheid voedsel die per kooi verorberd werd. Er hoeft maar een keer iets mis gegaan te zijn met de (standaard)voeding die een kooi kreeg en een hele groep reageert daar op. En was het niet heel logisch geweest om een groep mee te nemen die koolzuurhoudend water zou krijgen? Eigenlijk was dat voor de vraagstelling een interessantere groep geweest dan die op light friskdrank.

Aan het eind van het artikel worden een aantal mensen bedankt, waaronder de twintig studenten die deelnamen:

Moreover, it can not be underestimated that the brave students who battled hunger and the horrible taste of degassed beverages provided a key piece of data for the successful completion of this study.

Je zou natuurlijk ook kunnen denken dat de eetlust van die ongelukkige ratten in de groep met de ontprikte frisdrank gewoonweg minder was vanwege die verschrikkelijke smaak ...

De linke weekendbijlage (26-2017)

za, 01/07/2017 - 06:00

Vaak komen we zaken op internet tegen die niet groot genoeg zijn om een heel stuk over te schrijven of soms hebben we daar de tijd niet voor. Daarom willen wij in deze nieuwe rubriek een verzameling interessante of gewoon vermakelijke berichtjes van de afgelopen week met de lezers van Kloptdatwel delen. Leesvoer voor in het weekend!

En Stephen Colbert heeft wat te vertellen over de energetische stickertjes die Gwyneth Paltrow via haar website Goop promoot:

En wie vanavond nog niets anders gepland had, kan gaan mee gaan bidden om bezoekers van een show van Derek Ogilvie in Hengelo te beschermen ...