kloptdatwel

Subscribe to feed kloptdatwel
Bijgewerkt: 51 min 42 sec geleden

Het schandaal rond kankerspecialist Stefaan Van Gool

zo, 02/04/2017 - 16:27

Van Gools als 'topdokter' bij televisezender Vier

Bijna twee jaar terug beëindigde het Universitair Ziekenhuis van Leuven de samenwerking met oncoloog Stefaan Van Gool, tot dan toe een specialist die gezien werd als een vooraanstaand onderzoeker - specialist op het gebied van immunotherapie bij hersentumoren. Bredere bekendheid kreeg via het programma 'Topdokters' op de Vlaamse televisiezender Vier. Waarom Van Gool moest vertrekken bleef lang erg vaag, maar recente berichtgeving in De Standaard maakt duidelijk dat er van alles mis was met het onderzoek van Van Gool, zowel op wetenschappelijk als op ethisch vlak.

Aan de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) bleef Van Gool na 2015 echter nog wel verbonden, om zijn lopende onderzoeken af te ronden. De ins en outs van de zaak werden middels een zeer strikte non-disclosure ­overeenkomst binnenskamers gehouden. Een kwalijke zaak, want Van Gool kon zo zijn boeltje oppakken en in Duitsland vrolijk verder gaan met zijn praktijken zonder dat voor kankerpatiënten, die mogelijk in zee zouden willen gaan met Van Gool, bekend werd dat er wel het een en ander op zijn werkwijze aan te merken was.

En dat de tumorvaccins waarmee Van Gool experimenteert enige nut hebben als behandeling, is op dit moment wetenschappelijk gezien uiterst twijfelachtig. Wat zou Van Gool daarover eigenlijk vertellen aan de patiënten, die hij via de Duitse privékliniek behandelt? In een volgend artikel schrijft De Standaard:

De behandelingen in Keulen kosten veel geld – naar verluidt tussen 40.000 en 70.000 euro. Experts uiten nu twijfels of die behandelingen door Van Gool wel legaal en ethisch zijn.

In Duitsland gelden wat soepelere regels voor het toepassen van behandeling waarvan de werkzaamheid nog niet bewezen is, buiten een klinisch onderzoek om. Het moet dan echter gaan om individuele gevallen en met de tientallen patiënten die Van Gool zelf zegt vanuit de Keulse privékliniek te hebben behandeld, lijkt het verdacht veel op klinisch onderzoek, waarvoor geen officiële toestemming is gevraagd. De overeenkomsten met de dubieuze werkwijze van de Amerikaanse kankerkwakzalver Burzynski springen in het oog ...

Van Gool heeft nog niet publiekelijk gereageerd op de commotie, ook de kliniek in Keulen waar hij nu werkt niet. De Artsenkrant stelt overigens dat het onderzoek van De Standaard maar weinig onbekends naar boven heeft gehaald en suggereert dat het vooral gaat om een aanval op prof. Rik Torfs (rector van de KUL), die verband zou houden met de aanstaande rectorverkiezingen.

Van Gool in de belabberde Zembla uitzending over de vermeende gevaren van mobiele telefoniestraling (2012)

Van Gool kwamen we ook al tegen als iemand die meehielp om de angst voor straling afkomstig van mobiele telefoons te verhogen. In de beruchte Zembla-documentaire 'Ziek van je mobieltje' roept hij daar op tot (overdreven) voorzichtigheid uit voorzorg (vanaf 11:00). In zijn eigen praktijk was Van Gool blijkbaar wat minder bezig met het betrachten van de noodzakelijke voorzichtheid en terughoudendheid bij het toepassen van nieuwe therapieën. En nog steeds niet blijkt uit de berichtgeving vanuit Duitsland.

Lees ook: Schort er iets aan de wetenschap? van Maarten Boudry die deze kwestie in een breder perspectief plaats.

Kom Plot - George van Houts leent oogkleppen van complotdenkers

vr, 31/03/2017 - 09:27

Donderdagavond 30 maart bezocht ik 'Kom Plot', een voorstelling van theatermaker George van Houts. Na het zien van een aankondiging door Van Houts zelf op de 9/11 complotdenkersconferentie van september vorig jaar en de besprekingen in de Volkskrant en NRC had ik eigenlijk al wel een aardig beeld van wat ik kon verwachten, een betoog dat er heel veel redenen zijn om te denken dat 9/11 stiekem toch door de Amerikanen zelf beraamd is. Een vrij standaard rammelend complotdenkersverhaal, maar dan wat vermakelijker gebracht.

Van Houts maakt er een soort college van, gebruikt veel beeldmateriaal van bekende complotdocumentaires en heeft wat maquettes laten maken van het World Trade Center (waar overigens maar weinig mee gedaan werd). En ja, er was ruimte voor vragen uit het publiek. Ik kreeg niet de indruk dat er bij eerder try-outs veel toeschouwers waren geweest die goed in de materie zitten en die kritische vragen durfden te stellen. Na een eerste vraag van mij over de zogenaamde Magic Bullet bij de Kennedy-aanslag, waarbij Van Houts alleen een afbeelding liet zien van de onmogelijke baan die die afgelegd zou hebben door de lichamen van Kennedy en gouverneur Connally en niet de reconstructies met correcte lichaamsposities waarbij elk mysterie verdwijnt, komt als antwoord: "We houden het bij mijn versie, die is leuker." Even later, nog ruim voor de pauze, ben ik na nog een vraag al 'die meneer de debunker'...

In het betoog over het complot rond 9/11 is het duidelijk dat Van Houts erg zwaar leunt op de informatie die hij kreeg van Coen Vermeeren (die overigens nooit hoogleraar is geweest, George) en Wico Valk, de Nederlandse vertegenwoordiger van Architects & Engineers for 9/11 Truth (die ook op de eerder genoemde conferentie sprak). Ik was dan ook niet helemaal verrast dat de onderwerpen die ik in mijn bespreking van het boek van Vermeeren er had uitgelicht nu ook weer voorbijkwamen in de versie die Vermeeren geeft, inclusief de bekende fouten.
Een beetje nieuw en aanvullend ten opzichte van het boek van Vermeeren is de complottheorie van de Nederlander Dik Kok (een pseudoniem), in eigen beheer uitgegeven in twee boekjes (op Wanttoknow kan de geïnteresseerde lezen wat er in staat). Overigens bracht Van Houts dit nogal nadrukkelijk als een 'hypothese' en ik denk dat hij hier ook maar weinig van gelooft.
Maar dat is sowieso de vraag die bij mij bleef hangen na de voorstelling: in hoeverre gelooft Van Houts zelf dat zijn betoog hout snijdt? Door de paar vragen die ik stelde, kwam ik (en met mij het publiek) er wel achter dat hij tenminste een aantal van de debunks kent en ze dus bewust verzwijgt in de voorstelling. Omdat het voor hem slechts details zijn in het verhaal dat een stevige beschuldiging is richting de regering van de Verenigde Staten? Of omdat het allemaal toch maar theater is? In een kort praatje dat ik maakte met Van Houts na de voorstelling, bleek notabene dat hij mijn bespreking van het boek van Vermeeren wel had gelezen.

Ach ja, het was best vermakelijk, maar ik gun bezoekers van de komende voorstellingen toch ook de aanwezigheid van toeschouwers die goed van de materie op de hoogte zijn en wat kritische tegengeluiden kunnen laten horen, het wordt anders wel een bijzonder eenzijdige avond. Van Houts kondigde tenslotte nog aan volgend jaar een internationaal burgerinitiatief te willen starten voor heropening van het onderzoek naar 9/11. De kennis die ik inmiddels met betrekking tot dit onderwerp heb opgedaan, komt dus vast nog van pas ...

Heaven's Gate - collectieve zelfmoord van een ufosekte in 1997

zo, 26/03/2017 - 10:22

Op 26 maart 1997, vandaag 20 jaar geleden, werden in een villa in de buurt van San Diego de lichamen aangetroffen van de 39 leden van de Heaven's Gate sekte. Volgens de ideeën van hun eigen geloof hadden ze slechts hun menselijk 'voertuig' verlaten en waren opgehaald door buitenaardsen van wie ze een nieuw fysiek lichaam zouden krijgen. Ze zagen het niet als zelfmoord, maar eerder als hun eindexamen naar jarenlange studie op aarde op weg naar The Evolutionary Level Above Human.

Gisteravond gaf ik bij het radioprogramma Met het Oog Op Morgen een kort interview over wat deze sekte bezighield, wat het verband was met de komeet Hale-Bopp en waarom ze ook wel bekend staan als de eerste internetsekte. Terugluisteren kan via: http://www.nporadio1.nl/nos-met-het-oog-op-morgen/onderwerpen/401479-20-jaar-na-de-zelfmoorden-heaven-s-gate (het onderwerp begint vanaf 33:45).

Verder lezen over Heaven's Gate:

Professionele astrologen over horoscopen in bladen

zo, 19/03/2017 - 19:22

Blijkbaar is het dit jaar op 20 maart 'Internationale Dag van de Astrologie' en in Nederland op 25 maart aanstaande ook de 'Landelijke Open Dag Professionele Astrologie'. Reden voor NU.nl om Menno Noordervliet, de voorzitter van de Astrologische Vakvereniging Nederland (AVN), wat ruimte te geven om te vertellen wat deze professionele sterrenwichelaars vinden van de astrologische schrijfsels van hun collega's die menig horoscooprubriekje in de bladen vullen - 'popastrologie' in de woorden van de AVN. Dat levert een aantal uiterst vermakelijk citaten op.

Natuurlijk vindt Noordervliet dat die dagbladhoroscopen veel te algemeen zijn opgesteld, zodat veel mensen er wel iets in zullen herkennen:

"Ik denk dat mensen in de kranten wel worden voorgelogen. Het is 80 procent duimzuigerij en dat kan ook niet anders, want je kunt het niet op een individu toeschrijven."

En hij zegt vervolgens:

"Maar in principe kan het natuurlijk niet. Zet eens tien steenbokken naast elkaar en je hebt tien verschillende mensen. Die kunnen niet allemaal in dezelfde week hun vakantieliefje ontmoeten of opeens een nieuwe baan krijgen. Dat is grote onzin."

De professionele astroloog kan echter wel iets met zo'n geboortehoroscoop stelt Noordervliet:

"Je moet een horoscoop wel echt afstemmen op een individu. Ik hoor vaak van mensen: 'hoe is het mogelijk dat dit zo werkt. Ik dacht dat ik altijd alles vanuit mezelf deed en besloot, maar blijkbaar is er toch een soort onderstroom die je allerlei dingen aanbiedt waaruit je moet kiezen.'"

Bij de professionele astrologen wordt je natuurlijk niet voorgelogen met grote onzin, moet de lezer zeker denken ...  Ondanks het afdoen van de dagbladhoroscopen als flauwekul zijn de professionelen niet echt ontevreden met het bestaan van deze bladvulling. Noordervliet stelt tegenover NU.nl dat de horoscopen in kranten ook drempelverlagend werken. "Een volgende stap kan zijn dat ze naar een professionele astroloog gaan. Daar moet je het toch uiteindelijk van hebben."

Er zijn vast wel astrologen die het belang van hun astrologische berekingen relativeren, maar wie denkt dat professionele astrologen intussen hun vakgebied hebben omgevormd tot een soort coaching, waarbij een horoscoop alleen als een ijsbreker voor een goed gesprek wordt gebruikt, heeft het waarschijnlijk toch mis. De link tussen hemelverschijnselen en het (inter)menselijk gebeuren op aarde wordt nog steeds als reëel gezien bij de AVN:

In de astrologie worden verbanden gezocht tussen de hemelverschijnselen en het leven op aarde. Met hemelverschijnselen wordt bedoeld: de posities die een aantal planeten innemen t.o.v. de aarde. Ook zon en maan worden in de astrologie tot deze hemellichamen gerekend.

Voor de astroloog zijn de dierenriemtekens en planeten symbolen die onder andere analoog zijn met onze eigen (psychische) energieën. De stand van de planeten weerspiegelen dus energieën die wij als mens ervaren.

Op kloptdatwel houden we het toch maar bij de volgende, telkens weer herbruikbare horoscoop. Die is zeer accuraat, behalve dan misschien voor personen die zich serieus bezig houden met het waarnemen en bestuderen van deze ruimteklonten:

Myles Power blikt terug op de dubieuze test met MMS tegen malaria in Oeganda

zo, 12/03/2017 - 09:57

Bijna vier jaar gelden schreef ik hier op Kloptdatwel al over een uiterst dubieus onderzoek dat het Oegandese Rode Kruis in samenwerking met het Water Reference Center (WRC) eind 2012 in Oeganda zou hebben uitgevoerd. Malariapatiënten zouden binnen een dag zijn genezen door het toedienen van het kwakzalversmiddel Miracle Mineral Supplement (MMS), wat in feite een gevaarlijk bleekmiddel is. Het Internationale Rode Kruis en dat WRC distantieerden zich van dat onderzoek en de video's die erover naar buiten kwamen, maar wat er zich nu precies in Oeganda afspeelde is nog steeds niet helemaal duidelijk.

Wetenschapsblogger Myles Power verdiepte zich er de laatste paar maanden ook in, maar loopt uiteindelijk net als ik aan tegen de onwil van de betrokkenen om open kaart te spelen. In drie video's legt hij uit wat er volgens hem aan de hand is. Dat komt nagenoeg overeen met mijn conclusies in 2013, wat niet zo vreemd is, want ik had de laatste tijd regelmatig contact met hem over deze kwestie.

Kloptdatwel artikelen uit 2013:

Toevallig zag ik dat afgelopen vrijdag het bedrijf Tendris Solutions failliet ging. Dit bedrijf was oorspronkelijk waarschijnlijk van Ruud Koornstra en Taco Neeb, totdat die laatste in 2015 volledig eigenaar werd. Tendris Solutions was één van de oprichters van het WRC, opgericht om watergerelateerde problemen op te lossen, maar of er nog enige activiteit van WRC heeft plaatsgevonden sinds 2013 is mij niet duidelijk. Beide heren tref je nog wel aan op de 'Who we are'--pagina van het WRC, Koornstra als secretaris van de Board en Neeb als medebestuurder naast Klaas Proesmans, die ik als hoofdverantwoordelijke beschouw van dit schandalige onderzoek.

Alternatieve arts jaagt Egmondse bevolking de stuipen op het lijf

vr, 10/03/2017 - 06:00

Cees Renckens schrijft columns voor Kloptdatwel. Van 1988 tot 2011 was hij voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Foto: Klaas Jaarsma

Op 22 februari 2017 kwam in Dorpsgenoten, een huis-aan-huisblad uitgegeven door uitgeverij Belleman te Egmond, de arts Nico van Amstel aan het woord, die naar aanleiding van de komst van een zendmast in Egmond alarmerende maar volledig onjuiste beweringen deed over de gevolgen ervan voor de plaatselijke volksgezondheid. Hij ging zelfs zo ver dat hij verontrust gemaakte burgers aanraadt om door hem alvast bloedonderzoek te laten doen nu de zendmast nog niet in gebruik is genomen.

Het was volkomen onduidelijk waarop dit bloed dan nagekeken zal worden en welke waarden na blootstelling aan het nieuwe zeer zwakke en volledig veilige, want laagfrequente magnetische veld zouden kunnen veranderen. Hij brengt daarvoor bijna 20 euro in rekening. De elektromagnetische velden (EMV), die in ons land aanwezig zijn als gevolg van zendmasten, hoogspanningskabels e.d. blijven ver onder de internationaal als veilig aangemerkte niveaus, zelfs ook voor kinderen. De enige twijfel, zoals verwoord door het gezaghebbende Kennisplatform Elektromagnetische velden en Gezondheid, betreft een mogelijk zeer licht verhoogde kans op kinderleukemie. Sommig onderzoek laat geen toename van deze ziekte zien na blootstelling en sommig wel, maar die omstreden bevinding zou dan in het ongunstigste geval kunnen leiden tot 1 extra geval van kinderleukemie in Nederland in twee jaar.
Biologisch is het optreden van kanker bij deze veldsterkten onverklaarbaar, een door het Kennsiplatform onderbelicht gegeven, en blijkt zeer minieme opwarming het enige meetbare effect te zijn. Alle andere klachten die wel worden toegeschreven aan EMV zijn illusoir en berusten op het zogenaamde nocebo-effect: bewoners voelen zich ziek omdat ze vermoeden ziek te kunnen worden van de leidingen en van daaromheen hangende magnetische straling.

Wij stuurden een ingezonden brief naar Dorpsgenoten en deze werd op 1 maart geplaatst, voorzien van een naschrift van Van Amstel. Hij verwees naar hier en daar strengere buitenlandse regelgeving en wetenschappelijk onderzoek uit Klempten-West in ‘Bavaria’.  Op de website van de anti-EMV club StopUMTS was snel duidelijk waarop Van Amstel zijn beweringen baseerde en een blik op zijn website maakte nog meer duidelijk: de arts Van Amstel is slechts basisarts en daarnaast homeopaat en acupuncturist. Dat hij lid is van alternatieve clubs als de NAAV, de WAVAN, de VHAN en de AVIG, dat maakt de zaak alleen maar erger. Natuurlijk kan iemand, die medisch de plank zo misslaat als deze alterneut, per ongeluk ook wel eens gelijk hebben, dus heb ik toch even verder gekeken naar de onderzoeksbevindingen uit ‘Bavaria’ (Van Amstel bedoelt Beieren!), waarop hij zich baseert en die via www.stopumts.nl snel waren gevonden: http://www.laleva.org/de/upload/2008/06/Studie_Kempten_West.pdf

Het betreft een onderzoekje onder 28 personen, voor en na plaatsing van een zendmast voor T-mobile, geïnitieerd door een lokale Heilpraktiker en een ‘arts voor milieuziekten’, die eerder werkzaam was in een kliniek voor biologische oncologie. Zij lieten kijken naar serotonine en melatonine in het bloed en maakten een diff-je, waarmee witte en rode bloedcellen kunnen worden bekeken. De resultaten lieten flinke veranderingen zien in de serotonine- en melatonine-spiegels, terwijl er over het diff-je niets wordt gemeld.
Natuurlijk zijn laboratoriumbevindingen geschikter om een biologisch effect vast te stellen dan het uitvragen van subjectieve klachten bij blootgestelden. Net als bij de aanhoudende onzekerheid over de kinderleukemie zou er – mochten dit reproduceerbare effecten zijn – opnieuw een biologisch onverklaarbaar fenomeen zijn gevonden, omdat immers onomstotelijk vaststaat dat de laagfrequente straling waarover het hier gaat geen ioniserend effect heeft op moleculen.
Gelukkig hoeven de bevindingen van Dr Med Markus Kern c.s. echter niet serieus worden genomen, want zij werden nooit gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift en dat gaat ook vast niet meer gebeuren, want het onderzoek dateert uit 2007. Van Amstel sprak in zijn eerste stukje ook nog de wens uit dat de gemeente Bergen de kosten van dit bedrieglijke en zinloze onderzoek zou betalen, maar als dat zou gebeuren zou dat dus een schandalige verspilling van belastinggeld betekenen.

In de editie van 8 maart loopt de discussie nog door. Ik kreeg bijval van een bedrijfsarts uit Egmond, terwijl Van Amstel daarop repte over ‘elektrogevoelige mensen’ (ze bestaan niet) en dat er ‘calcium de cel in gaat als gevolg van de straling’: waar zou hij dat nu toch weer vandaan halen?

Vergezochte wiskunde op Mars

wo, 08/03/2017 - 06:00

Opmerkelijke verhoudingen van de oppervlakten van driehoeken?

Wisknutselen

Het idee achter het zoeken naar wiskundige constructies is dat dat een geschikte manier zou kunnen zijn om met buitenaardsen te communiceren, wiskunde is immers niet erg afhankelijk van taal. Een plaatje van de stelling van Pythagoras zal voor een andere geavanceerde beschaving ook wel herkenbaar zijn. Of de rij priemgetallen zoals in Contact van Carl Sagan.

Wat Crater en consorten allemaal beweren over de vijf (of zes) punten is iets beter te volgen als je een schematische weergave maakt van het geïdealiseerde patroon dat zij menen te zien (de lettertjes r,s en t heb ik er maar even aan toegevoegd):

Wat je nu eigenlijk alleen maar moet weten is dat de zijden van de grote rechthoek (PtBr) tot elkaar in de verhouding √2:1 staan. Als je deze rechthoek halveert, kijk bijvoorbeeld naar de rechthoek tBsG, dan heeft ook die weer dezelfde verhouding - en ook weer de rechthoek die daar de helft van is, EABs. Dit is kenmerkend voor de papiermaten die wij kennen als A0, A1, A2, A3, A4, A5, A6 enz. OK, leuk. Maar nu gaan Crater en zijn maten pas echt lekker los.
Eerst even zoeken naar wat priemgetallen. Stellen we de oppervlakte van driekhoek DAB op 1, dan heeft de driehoek EDA oppervlakte 2, de driehoek DAG oppervlakte 3, de viifhoek BDEGA oppervlakte 5 en het figuur met de hoepunten BDEPGA oppervlakte 7. Zie hier het begin van de priemgetallenrij 1, 2, 3, 5, 7 aldus de heren. Een wiskundige als ikzelf begint vermoedelijk al met gekromde tenen verder te lezen als iemand stelt dat 1 een priemgetal is, maar het valt natuurlijk ook meteen op dat ze hier wel erg selectief te werk gaan. Waarom niet ook de vierhoek DEGA met oppervlakte 4 meegenomen (die noemen ze overigens wel, ook met oppervlakte, maar nemen ze niet op in het rijtje), of de vijfhoek DEPGA met oppervlakte 6?
De getallen 2,4 en 6 gebruiken de wisknutselaars wel weer om het volgende te beweren:

Then starting with the prime number 3 from the sum 1+2, all of the prime numbers from 5 through 89 can be obtained by adding the three even numbers 2 or 4 or 6 corresponding to the squares of the sides of the middle sized right triangle (which of course satisfy 2+4=6). So, 3+2=5, 5+2=7, 7+4=11, 11+2=13, 13+4=17, 17+2=19, 19+4=23, 23+6=29, 83+6=89.

Bij 89 houdt het op, want het volgende priemgetal, 97, ligt immers 8 verder dan 89. Wat willen de auteurs hier nu mee beweren? Dit kan je immers altijd opschrijven als je ergens de getallen 1 t/m 7 vindt, bijvoorbeeld in Nijntje leert tellen. En waarom 2, 4 en 6? Nou, kijk eerst naar de kleinste rechthoekige driekhoek BDA en stel BD gelijk aan 1. Dan is AB √2 en AD √3  (Pythagoras).  De driehoek AEG heeft dezelfde vorm ('middle sized right triangle'), maar is een maatje (√2) groter en heeft zijden met lengte √2, √4 en √6, en daar heb je dus die 2,4 en 6. Logisch, toch?

Iets met elektronspin is ook wel terug te vinden in het patroon.

Maar het wordt allemaal nog veel erger. Die √2 die in de verhouding van ons A4-tje naar voren komt, kun je ook wel terugvinden in driedimensionale figuren, bijvoorbeeld een tetraëder. Met een beetje uitproberen kun je een gedeelte van het patroon dan weer terugvinden in een doorsnijding daarvan, of de voorkomende hoeken in de 'breedtegraad' waarop de basis van de tetraëder ligt in de omschreven bol. Tsja. Je zou nu even goed kunnen nadenken over wat dat kan betekenen, maar de auteurs schotelen je alweer een ander mirakel voor: met die √2 lukt het je ook om een projectie van elektronenspin precies op het plaatje af te beelden! Ik zal u de details maar besparen.
Ik snap overigens wel waarom de auteurs die tetraëder er met de haren bijslepen. De Platonische lichamen, waartoe de tetraëder behoort, zijn net als de priemgetallen wel geopperd als duidelijk herkenbaar wiskundig materiaal, dat geschikt zou zijn om een betekenisvol signaal richting aliens te sturen. Maar dat is volgens mij toch wel iets anders dan ergens een √2 in verstoppen.

Hoe creëer je zoiets?

Op basis van de hoge resolutie beelden wist een bevriende geoloog de auteurs te vertellen dat de heuvels waarschijnlijk de restanten van moddervulkanen zijn. Die hebben dan wel een natuurlijke oorsprong, maar, zo redeneren de auteurs, als wij op aarde al per ongeluk een moddereruptie kunnen veroorzaken, dan zouden hoogontwikkelde aliens dat vast wel met voorbedachte rade en op een gekozen locatie kunnen doen. Ze wijzen dan op de ramp in Sidoarjo, Indonesië, waar uit een boorgat al sinds 2006 een enorme hoeveelheid modder stroomt. En ja, als er al een aantal heuvels op de goeie plek zitten, hoef je het patroon misschien alleen maar aan te vullen met een paar kunstmatig veroorzaakte vulkanen. Is dan wel weer mazzel dat er later niet nieuwe heuvels zijn onstaan op de plek waar je je patroon aan het creëren was. Die zouden het hele schema in het honderd hebben doen lopen ...

Hoe precies is het patroon?

Uiteindelijk draait het toch om die vraag. Op de foto's van de Vikings had de kleinst waarneembare structuur een afmeting van ongeveer honderd meter, maar het nieuwere beeldmateriaal heeft een veel groter oplossend vermogen (5 m per pixel). Het is misschien slim om zelf eens te kijken op dat beeldmateriaal dat beschikbaar is gekomen. Hieronder de foto van de regio genomen door de Mars Orbiter in 2014 (klik voor een uitvergroting):

De 6 punten waarop het artikel gebaseerd is tov het "Marsgezicht" [foto: MRO HiRISE CTX D21_035487_2215_XN_41N009W]