De hetze tegen vaccinatie

Alternatieve geneeswijzen geven hun praktijk graag een aureool van "natuurlijkheid". Het begrip is zeer geliefd in de sector. Het appelleert aan zuiverheid, onschuldigheid en onschadelijk. Heel wat alternatieve toepassingen zijn nochtans volstrekt onnatuurlijk: van nekkraken bij babies door chiropractors tot homeopatische producten die synthetisch geproduceerd worden. Maar woordmagie leidt ook de aandacht af van de achterliggende overtuiging die vaak minder onschuldig is dan men vermoedt. Eén kwalijke kant die we hier belichten is de anti-vaccinatiementaliteit, die als een rode draad doorheen het alternatieve landschap loopt. De leuze "baat het niet dan schaadt het niet" gaat eigenlijk niet op.

Dat ook de ‘klassieke’ geneeskunde zich wel eens vergist, zal vast niemand verwonderen. De gegevens waarmee ze werkt zijn zeer variabel, onvoorspelbaar en onzeker. Op vele vlakken zijn er meer vragen dan antwoorden. Wanneer de media deze onzekerheden of tegenstrijdigheden dan nog eens op een totaal onkritische manier gaan opblazen of (hopelijk onbedoeld) verdraaien, dan is het einde echt wel zoek. Een recent voorbeeld, dat wereldwijde belangstelling kreeg, kan hier als illustratie gelden.

Rookvrij zijn is in. Universiteiten, ministeries en bedrijven hebben onlangs een rookverbod ingesteld en er wordt zelfs openlijk gesproken over een dergelijk verbod in cafés en restaurants. Naast de - evidente - hinder die velen van de rook ondervinden, wordt daarbij vooral gewezen op de gevaren van ‘passief’ roken, het mee-inademen van de rook door niet-rokers. In een recent verspreide nota wordt beweerd dat passief roken het risico op longkanker met 15 tot 25 % verhoogt en dat het ook schadelijk is voor hart en bloedvaten. Redenen genoeg om schrik van te krijgen. Maar dergelijke beweringen doen de skeptische epidemoloog Luc Bonneux de wenkbrauwen fronsen.

Artsen zijn mensen, dus feilbaar. Perfectie van ze eisen is niet redelijk, "wel redelijk is de eis dat ze nooit ophouden ze na te streven".

Over de werking van placebo.

Onlangs schreef ik voor een lokale krant een artikel waarin ik aan wetenschappelijk ongeletterde lezers uiteenzette waarom “bewijzen” op basis van ooggetuigenverslagen onbetrouwbaar zijn, maar het werd helaas nooit gepubliceerd. Voor wetenschappelijk onderlegde lezers is het niveau van dit artikel wellicht wat te elementair, maar ik geef het hier toch mee, omdat er nu eenmaal nog steeds een grote groep mensen bestaat die niet lijkt te vatten waarom een nauwkeurige wetenschappelijke methodologie zo belangrijk is bij het toetsen van beweringen op hun betrouwbaarheid.