Archibald Cochrane komt in 1909 ter wereld in Schotland, als oudste van drie. Zijn vader sneuvelt in 1917 tijdens de Eerste Wereldoorlog en zijn jongere broer overlijdt op jonge leeftijd door tuberculose. Beide gebeurtenissen laten een diepe indruk op hem na. Op volwassen leeftijd gaat hij geneeskunde studeren in Cambridge en vervolgens in Londen, studies die hij uiteindelijk zal afronden in 1938. Ondertussen heeft hij in Wenen psychoanalyse gestudeerd, waar hij het Duits goed onder de knie heeft gekregen. Dat zal hem later, als krijgsgevangene, goed van pas komen. 

Het extravagante, fantastische, grandioze is altijd al verleidelijk geweest. Zo verleidelijk dat velen er hun kritisch vermogen bij opschorten en de meest wilde verhalen voor waar aannemen. Broodje Aap-verhalen doen met de regelmaat van de klok de ronde en urban legends zijn van alle tijden. Ronald Fritze, hoogleraar geschiedenis aan de Athens State University van Alabama, heeft zich in Invented Knowledge op een specifieke soort straffe verhalen geconcentreerd. In zijn vakgebied heeft hij af te rekenen met een aantal ‘geschiedenissen’ die ontspruiten aan het brein van charlatans die niet alleen de geschiedenis als ernstige wetenschap bedreigen, maar ook de rest van de wetenschap ondermijnen. Deze pseudohistorici hebben een speelveld dat dankzij televisie, film en internet groter is dan ooit tevoren. Fritze wil hen zijn zout op de staart leggen.

Een boekbespreking.

In 1979 vierde Brussel zijn duizendjarig bestaan. Dat ging gepaard met heel wat feesten en plechtigheden de hoofdstad van een land van feestvierders waardig, zonder dat men zich veel vragen stelde bij het waarom van dat precieze jaartal. In een tijd waarin Brussel veel meer dan vandaag aanleiding gaf tot taalperikelen, bleef de viering niet gespaard van communautaire oprispingen. Zo liep er in het Paleis der Academiën een prestigieuze, uitsluitend Franstalige tentoonstelling met de titel Bruxelles… 1000 ans de rayonnement de la culture française. Die zorgde voor protesten, vooral maar niet uitsluitend vanuit Vlaamse hoek. 

Dat ook de ‘klassieke’ geneeskunde zich wel eens vergist, zal vast niemand verwonderen. De gegevens waarmee ze werkt zijn zeer variabel, onvoorspelbaar en onzeker. Op vele vlakken zijn er meer vragen dan antwoorden. Wanneer de media deze onzekerheden of tegenstrijdigheden dan nog eens op een totaal onkritische manier gaan opblazen of (hopelijk onbedoeld) verdraaien, dan is het einde echt wel zoek. Een recent voorbeeld, dat wereldwijde belangstelling kreeg, kan hier als illustratie gelden.

Ebans boeiende, maar ook onthutsende boek bestaat uit drie verhalen die tezamen een geheel vormen: de geschiedenis van drie patiënten die slachtoffer werden van vervalste medicijnen, een relaas over de wetgeving aangaande  de geneesmiddelenvoorziening in de Verenigde Staten en de gebrekkige wetshandhaving, en de wederwaardigheden van vijf mannen die een grote en ingewikkelde zaak die zich uitstrekte van Florida tot ver daarbuiten, oplosten. Die zaak vormde met recht een aanslag op de geneesmiddelenvoorziening.

Rookvrij zijn is in. Universiteiten, ministeries en bedrijven hebben onlangs een rookverbod ingesteld en er wordt zelfs openlijk gesproken over een dergelijk verbod in cafés en restaurants. Naast de - evidente - hinder die velen van de rook ondervinden, wordt daarbij vooral gewezen op de gevaren van ‘passief’ roken, het mee-inademen van de rook door niet-rokers. In een recent verspreide nota wordt beweerd dat passief roken het risico op longkanker met 15 tot 25 % verhoogt en dat het ook schadelijk is voor hart en bloedvaten. Redenen genoeg om schrik van te krijgen. Maar dergelijke beweringen doen de skeptische epidemoloog Luc Bonneux de wenkbrauwen fronsen.

Hoe betrouwbaar is de leugendetector? Moeilijk te zeggen, want de foutenmarges waarmee voor- en tegenstanders uitpakken lopen nogal uiteen. En toch lijkt er zich in de discussie tussen beide kampen een bescheiden consensus af te tekenen. Veel, zoniet alles hangt af van de gebruikte verhoortechniek.

Artsen zijn mensen, dus feilbaar. Perfectie van ze eisen is niet redelijk, "wel redelijk is de eis dat ze nooit ophouden ze na te streven".

Hunebedden, dolmens en menhirs in de Lage Landen...

Over de werking van placebo.

Een DNA-onderzoek van de Leuvense universiteit hakte onlangs de knoop door over de vraag of de in Delft begraven Naundorff de Franse koning Lodewijk XVII is geweest. Of iedereen zich bij de resultaten van dit onderzoek zal neerleggen is zeer de vraag.

Hoe ongezond zijn gsm's? Met deze vraag worden we in de media met de regelmaat van de klok bestookt. De vermeende gezondheidsrisico's van mobiele telefonie voldoen aan alle criteria voor een gezonde health scare. Het profiel van een mooie gezondheidsangst.

Wetenschapssociologen en wetenschapshistorici toonden het al overvloedig aan: wetenschap is sociaal ingebed. De geschiedenis van het wetenschappelijk denken illustreert hoe sterk verwachtingen een invloed kunnen hebben op de wijze waarop wetenschappers de wereld waarnemen. Theoretische kaders kunnen beperken waarop ze de aandacht richten en mee bepalen wat ze daadwerkelijk zien. Zeker bij de studie van seksegebonden dierlijk en menselijk gedrag is individuele vooringenomenheid soms moeilijk te vermijden, omdat we nu eenmaal zelf een geslachtelijke soort zijn. Onderzoekers putten soms onbewust uit hun eigen ervaringen als man of vrouw om onderzoekshypothesen te ontwikkelen en bevindingen te interpreteren. Het feit dat tot voor kort de meerderheid van de wetenschappers mannelijk was, had dan ook een niet te verwaarlozen invloed op de theorievorming binnen de biologische en cultuur- en gedragswetenschappen. Die was nogal eens androcentrisch: ontwikkeld vanuit een eenzijdig mannelijk perspectief of vanuit een mannelijk standaardiseringsdenken.

HBDI-boer zoekt MBTI-vrouw. De tsunami van onzin in de HR-wereld. from Patrick Vermeren on Vimeo