De Franse documentaire Le Mur, over autisme en psychoanalyse, veroorzaakte in september vorig jaar behoorlijk wat deining. Een aantal gerenommeerde psychoanalytici doen er bijzonder merkwaardige uitspraken over de oorzaken en behandeling van autisme, een ontwikkelingsstoornis met een neurologische basis en een belangrijke aangeboren component. Samen met Argentinië is Frankrijk een van de laatste bolwerken van de psychoanalyse, de theorie en therapie die ontwikkeld werd door Sigmund Freud en zijn volgelingen. In ons boek De ongelovige Thomas heeft een punt (hoofdstukken 5 en 8) leggen Johan Braeckman en ik uit dat de psychoanalyse, met haar vele rivaliserende scholen en talloze schisma’s, het toonbeeld is van een pseudowetenschap. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw was de psychoanalyse bijna ongenaakbaar in de menswetenschappen, maar sindsdien heeft ze aan de faculteiten psychologie van de meeste Angelsaksische universiteiten steeds meer aan belang ingeboet (al zijn de cultuurwetenschappen nog aan een inhaalbeweging toe, zie hoofdstuk 9 in ons boek). 

Het woord ’analyse’ is ontleend aan het Griekse analusis, ’ontleding’, ’oplossing’. Volgens de Dictionnaire historique de la langue française onder redactie van Alain Rey verwees de term aanvankelijk naar ’een intellectuele en abstracte ontleding van factoren, een kritiek, later als techniek van redeneren (1641). In dezelfde periode, in de logica (1637), tegenover synthese geplaatst. Werd ook gebruikt bij de ontleding van taaluitingen (1775), bijvoorbeeld in logische of grammaticale analyse (1778). Concrete betekenis, in de scheikunde, komt voor vanaf het begin van de 18de eeuw (1726) en vloeit wellicht voort uit het gebruik van het werkwoord analyseren in de chemie. In de 18de eeuw verschijnt het woord in het algemene taalgebruik,  met name ook om te verwijzen naar psychologisch onderzoek van het gedrag.’

Mijn bescheiden bijdrage tot het Livre noir de la psychanalyse (LNP), dat in de herfst van 2005 in Frankrijk verscheen, begon met een voor de hand liggende vraag: waarom schrijft Jacques Lacan zo duister? (‘Pourquoi Lacan est-il si obscur?’) Talloze psychoanalytici, filosofen en academici uit de sfeer van de Cultural Studies hebben geprobeerd hierop een zinnig antwoord te geven. Veel academici blijven er immers van overtuigd dat de Franse psychoanalyticus Jacques Lacan (1901-1981) ‘een scherp denker was die een werk heeft achtergelaten waarvan de originaliteit en de reikwijdte pas nu in zijn volle omvang aan het licht komt’, aldus de Nederlandse Lacan-adept Johan Schokker. Maar zelfs onder een zeer barmhartige interpretatie van hun uitleg wordt snel duidelijk dat de gesuggereerde antwoorden op gemakkelijk te doorprikken foute redeneringen berusten.

Over de betrouwbaarheid van herinneringen.

Het zal je maar overkomen: een psychisch ziek familielid hebben en een helse zoektocht moeten ondernemen om je familielid aan een arts met betrouwbare kennis toe te vertrouwen. Het overkwam mijzelf. In overleg met mijn echtgenote doen we deze openlijke publicatie, om enerzijds het depressiesyndroom uit de taboesfeer te halen, en anderzijds eens een steen in de kikkerpoel van de psychiatrie en klinische psychologie te gooien.

This is a guest post by Maarten Boudry. Maarten is a fellow of the Flemish Fund for Scientific Research at Ghent University. After earning a Master’s degree in Philosophy, he followed a postgraduate program in Logic, History and Philosophy of Science. He has defended a PhD thesis on irrationality and the structure of pseudoscience, and has published papers on that subject in Philosophia, Foundations of Science and Quarterly Review of Biology. His other research interests include the conflict between science and religion, skepticism, scientific naturalism and the philosophical implications of evolutionary theory. He is co-editor, with Massimo, of the forthcoming The Philosophy of Pseudoscience: Reconsidering the Demarcation Problem, to be published by the University of Chicago Press.

http://rationallyspeaking.blogspot.com/2012/02/tear-down-wall-psychoanalysts-suppress.html