Het woord ’analyse’ is ontleend aan het Griekse analusis, ’ontleding’, ’oplossing’. Volgens de Dictionnaire historique de la langue française onder redactie van Alain Rey verwees de term aanvankelijk naar ’een intellectuele en abstracte ontleding van factoren, een kritiek, later als techniek van redeneren (1641). In dezelfde periode, in de logica (1637), tegenover synthese geplaatst. Werd ook gebruikt bij de ontleding van taaluitingen (1775), bijvoorbeeld in logische of grammaticale analyse (1778). Concrete betekenis, in de scheikunde, komt voor vanaf het begin van de 18de eeuw (1726) en vloeit wellicht voort uit het gebruik van het werkwoord analyseren in de chemie. In de 18de eeuw verschijnt het woord in het algemene taalgebruik,  met name ook om te verwijzen naar psychologisch onderzoek van het gedrag.’

De voorbije dertig jaar heeft de psychologie mensen met mentale problemen onderzocht op cognitief niveau. Dat houdt in dat men naar de ideeën en overtuigingen van patiënten kijkt en naar het verband met hun emotionele stoornis en hun gedragsproblemen.

In Nederland beschikt elke universiteit over een zoge­naamd bureau voor Algemene Studies, dat onder andere instaat voor het inrichten van onderwijsaanvullende pro­gramma’s. Tijdens een in dat kader georganiseerde inspira­tieavond werden de aanwezige hoogleraren en docenten vergast op een “mystery-lecture” over graancirkels, sublimi­nale reclame, vliegende bollen, Jung, chakra’s, mysterieuze geometrische figuren en zieners. De spreker introduceerde zichzelf met bovenstaand citaat. Voor mij was dat eigen­lijk al voldoende om de zaal te verlaten, maar eigenbelang, schijterigheid en beleefdheid hielden me terug.

Twintig jaar geleden ontdekten therapeuten een epidemie van verdrongen herinneringen. Het leverde onovertroffen materiaal op voor inhalige advocaten en litigieuze familieleden. Je hoefde geen bewijzen te leveren: de doorleefde verhalen van misbruik waren genoeg. Wie aan deze verhalen twijfelde, was medeplichtig aan misbruik van weerloze kinderen. Voor de beschuldigde was het een enkeltje richting hel. Maar wie is de ware misbruiker?

Begin mei vierde het Parapsychologisch Instituut in Utrecht zijn 75-jarig bestaan met een Internationaal Jubileumcongres. Artikelen in de pers meldden naar aanleiding daarvan dat 'De parapsychologie, het 'enfant terrible' van de wetenschap, in Nederland 75 jaar bestaat', en in een interview verklaarde Dick Bierman, huidig buitengewoon hoogleraar parapsychologie aan de Universiteit Utrecht : 'de laatste jaren lijkt er [...] eindelijk enige voortgang te zitten in de jacht op het paranormale' en 'ik heb het gevoel dat de gangbare wetenschap op het punt staat overstag te gaan.' Staat de parapsychologie werkelijk op het punt om een aanvaarde wetenschap te worden, of is Dick Bierman toch wat te optimistisch ?

Een studiegroep van vreemde hemelzaken.

Boekbespreking van "Kerven in mijn ziel". Het is het verhaal van een vrouw die, toen ze de veertig naderde, ontdekte dat ze als kleuter seksueel misbruikt werd door een satanisch-rituele sekte. Haar verhaal wordt ingeleid door enkele psychiaters en psychotherapeuten die er onvoorwaardelijk in geloven, zonder enige feitelijke verificatie. Ze baseren zich alleen op vergelijkbare 'getuigenissen'. Uit onderzoek blijkt evenwel dat mensen ware en onware verhalen, correcte en foute herinneringen, niet zomaar uit elkaar kunnen houden.

Ernstige trauma’s vergeten we niet. Dat zegt niet alleen het gezond verstand, maar ook het geheugenonderzoek. Sommige psychotherapeuten zien dat evenwel anders. Herinneringen aan seksueel misbruik worden vaak verdrongen en totaal vergeten, beweren ze. Ze trachten hun patiënten dan ook opnieuw van een en ander bewust te maken. Een riskante onderneming, zo blijkt. Het fenomeen is veeleer uitzonderlijk, maar daarom niet minder tragisch: volwassen vrouwen kloppen aan bij een therapeut met klachten die niets met seks te maken hebben, en komen buiten als slachtoffer van incest of rituele gruweldaden. Een relaas over verdringing, meervoudige persoonlijkheid en satanisch ritueel misbruik.

Het Mars-gezicht is geen gezicht! Lees het artikel.

DEEL II

[naar deel I]

Dit is een uittreksel uit de thesis van Maarten Boudry. Download hier het volledige document als PDF.

[1]    Inleiding

[1.1]    Proloog

In zijn gelauwerde boek Klinische Psychodiagnostiek vanuit de Discourstheorie wil de Lacaniaan Paul Verhaeghe ons doen geloven dat Freud als het kind was uit het sprookje dat de naakte keizer aanwees, en daarmee “de waarheid reveleerde tegen de heersende schijn in”  . In dit werk wil ik aantonen dat die naakte keizer niemand minder dan Freud zélf was. Ik zal de stelling verdedigen dat de barokke pruiken en pompeuze kleren waarmee de psychoanalytici Freuds naaktheid wilden verhullen, in het licht van een redelijke kritiek zo doorschijnend zijn als pompwater. Dit vestimentair bedrog, door de Freudianen zorgvuldig rond de Meester gedrapeerd, duid ik aan met de term ‘immunisatiestrategieën’, die ik via Karl Popper aan de Duitse filosoof Hans Albert heb ontleend.

Last van geestverschijningen? Misschien ligt het aan uw stereo. Britse psychologen hebben experimenteel aangetoond dat extreem lage zoemtonen iemand letterlijk en figuurlijk de kriebels kunnen bezorgen. De onderzoekers willen die kennis gebruiken om een officieel ‘spookhuis’ te bouwen.

De psychoanalyse is een tot neergang gedoemd luchtkasteel. Maar intellectuele luchtkastelen zijn nooit vrijblijvend en zelden onschuldig, stelt MAARTEN BOUDRY.

In de 19de eeuw maakte een theorie opgang die de vormen en uitstulpingen van de menselijke schedel in verband bracht met karaktertrekken en pathologieën. Hoewel een voorloper van de wetenschappelijke neurofysiologie, is de zogenaamde frenologie intussen universeel als een pseudo-wetenschap verworpen. Niettemin werd zij tot diep in de 19de eeuw gedoceerd aan gerenommeerde universiteiten.